Lezersreactie
De vorige Pijp Krant opende ook met een artikel over het horecabeleid. De bijgaande foto was een willekeurige terrasfoto. Een lezeres reageerde daarop.

Heel jammer dat het terecht kritische verhaal op de voorkant van jullie leuke krant, over het nieuwe horecabeleid Amsterdam opgesierd is met een foto van het bij ons in de buurt zeer geliefde Café Restaurant ARIE op de hoek, met 1 fijn terras + 1 coronaterras.

Dit bedrijf is namelijk een heel goed voorbeeld van hoe je goed communiceert met je buren en daardoor er van overlast, ondanks het geweldige terrasweer van de laatste tijd, in de omgeving praktisch geen sprake is. Als wij overlast ervaren komt dat van het Marie Heinekenplein.

Maruca Beek

Verhalen van bewoners
Horecaoverlast kwam bij het Wijkcentrum de afgelopen maanden bovenaan de prioriteitenlijst te staan, samen met zwerfvuil. Een greep uit verhalen van bewoners hierover:

“In de weekends leg ik mijn matras in het trappenhuis, neem een diazepam en hoop dat ik een paar uurtjes kan slapen.”

“De leefbaarheid is de afgelopen jaren heel erg hard achteruit gegaan door de komst van agressieve en luidruchtige horeca. Ik weet in mijn directe omgeving al vijf voorbeelden van mensen die de afgelopen jaren zijn verhuisd, gevlucht voor het lawaai en de overlast.”

“Het terras, midden in een woonwijk, is tegenwoordig drie keer zo groot als het café en met de verruimde openingstijden tot na middernacht open. Ik ben het na maanden slaapgebrek zo zat dat ik bino nenkort de toko verkoop. Als iemand het nog wil hebben.”

De overlast is verergerd door de coronaterrassen, maar stamt al van vóór de coronacrisis. Bewoners die vaak al decennia in De Pijp wonen, beschrijven dat zij met lede ogen hebben toegekeken hoe hun wijk in een pretpark veranderde. Dat gold in eerste instantie vooral voor de NoordoPijp (met name de Gerard Doubuurt), maar inmiddels zijn ook delen van de ZuidoPijp drastisch veranderd. Een bewoonster zette voor ons op een rij dat de hoeveelheid horecazaken op en rond het Van der Helstplein het afgelopen decennium meer dan verdubbeld is, terwijl de hoeveelheid overige ondernemers is afgenomen van ruim 25 tot minder dan 10.

Hoewel deze bewoners verknocht zijn aan De Pijp drijft de horecaoverlast ze tot dromen over verhuizen. Dit is echter lang niet voor iedereen zomaar mogelijk. Wat wel kan? Op de bijeenkomst 21 september gaven bewoners, ondernemers en iemand van toezicht en handhaving praktische voorbeelden.

Wat kunnen bewoners doen?
Ga altijd eerst in gesprek met de eigenaar van de horecagelegenheid. Bespreek de overlast en probeer tot goede afspraken te komen. Lukt het niet om die te maken, of blijft de overlast duren, meld dit dan bij de gemeente. Dat kan via 14020, het centrale telefoonnummer van de stad Amsterdam, of door online een zogeo naamde SIA-melding te doen via meldingen.amsterdam.nl.

Hoe vaker meldingen over een bepaalde horecagelegenheid worden gedaan door verschillende mensen, des te groter de kans dat er actie zal worden ondernomen door ‘toezicht’. Belangrijk bij het melden is dit níet anoniem te doen: geef zelf je telefoonnummer en emailadres (en – bij een telefonische melding – vraag ook de naam van degene die je aan de telefoon krijgt, voor het aanleggen van je eigen dossier). Als je meldt, moet je dit vooral niet anoniem doen. Bij een anonieme melding kan de afdeling toezicht geen dossier opbouwen en kunnen ze ook niet, als ze komen controleren, direct contact opnemen met de melder. Gegevens van de melder zullen nooit worden vrijgegeven aan de betreffende ondernemer.

Je moet overlast blíjven melden, steeds opnieuw. Wanneer de meldingen onvoldoende opleveren kan het zijn dat je als bewoner juridische stappen wilt ondernemen. Dit is een taaie weg, maar kan uiteindelijk leiden tot het innemen van de vergunning van de ondernemer. De eerste stap daartoe is een verzoek tot handhaving. In tegenstelling tot het doen van een melding kan een verzoek tot handhaving níet anoniem.

Comité Oude Pijp (ComOP)
ComOP is een groep bewoners uit het noordelijke deel van de Van Woustraat. In de loop der jaren hebben zij ervaren dat je samen sterker staat en dat het fijn is om elkaar zowel in praktische als in emoo tionele zin te steunen. ComOP heeft een praktische handleiding en stappenplan opgesteld voor mensen die gezamenlijk willen optreden tegen horecaoverlast. Stap 1 daarin is het vinden van buurtbewoners die samen willen optrekken om de buurt weer leefbaar te maken. Misschien lijkt dit onmogelijk, bijvoorbeeld omdat de buren oud en krachteloos, ongeïnteresseerd of onverschillig lijken. U kunt er echter vanuit gaan dat er in uw buurt zeker mensen zijn met vergelijkbare ervaringen als u!

Mocht het komen tot een strafrechtelijke procedure, dan voelt het veiliger en is het prettiger om deze in te gaan als comité of vereniging dan als individu. Daarnaast kun je in de groep taken verdelen. Belangrijk, want een juridische procedure is veel werk en zeer tijdrovend.

Wat kan de horeca doen?
Op de avond in de Oranjekerk vertelden de ondernemers van café De Baron in de Gerard Doubuurt wat volgens hen de taken en verantwoordelijkheden van horecaondernemers zijn. Er werd instemmend op gereageerd.

De Baron is een buurtcafé met zowel stamgasten als incidentele gasten. De ondernemers van dit café kennen de meeste buurtbewoners en weten wat er speelt in de buurt. Ze krijgen geen klachten omdat ze ervoor zorgen geen overlast te veroorzaken. Dit doen ze onder meer door het terras op tijd te sluiten en luidruchtige gasten te verzoeken hun stem te dempen. Ook schromen ze er niet voor gasten van andere horecagelegenheden in de buurt aan te spreken op hun gedrag wanneer dit lawaaierig of asociaal is. Zij zouden graag zien dat verschillende horecaondernemers in de buurt samenwerken in het handhaven van sociaal gedrag van klanten.

Wat kan het stadsdeel doen?
Bestuursvoorzitter Bart Vink vertelde dat horecaoverlast hoog op zijn prioriteitenlijst staat. Hij erkende dat onderbezetting – in heel stadsdeel Zuid wordt toezicht gehouden met acht personen – een probleem is en gaf aan dat er gezocht wordt naar langetermijnoplossingen. Een korte termijn oplossing ligt volgens hem in het zwaarder inzetten van handhaving in drukke horecagebieden in Oud-Zuid, met name De Pijp, en het verminderen van inzet in rustiger gebieden, zoals Buitenveldert.

Een verslag van de bewonersbijeenkomst van 21 september staat op de website: www.wijkcentrumdepijp.nl.

Wie aan de slag wil met een groepje buurtbewoners kan contact opnemen met Wijkcentrum De Pijp voor praktische ondersteuning en voor het stappenplan van ComOP.

info@wijkcentrumdepijp.nl

Gallery Josilda Da Conceiçao is sinds januari gevestigd in de Pieter Aertzstraat, maar bestond al bijna zeven jaar in de Spaarndammerbuurt. Josilda: “We moesten weg uit het pand daar, want het werd verkocht en wij konden de nieuwe prijs niet betalen. We moesten op zoek naar een andere – betaalbare – ruimte. Talloze plekken hebben we bezocht, er bleven er drie over. De makelaars die we erover spraken vonden echo ter dat een galerie voor overlast zou zorgen en zo kregen we die ruimtes niet. Ik zou nog steeds niet weten wat voor overlast dan. Makelaar cultuurbarbaar… Toen deze ruimte in beeld kwam, gebeurde hetzelfde, maar we konden uiteindelijk deze makelaar overtuigen. De buurt heeft ons gekozen!”

Met welke visie op beeldende kunst run je de galerie?

“Ik wil graag jonge kunstenaars die net van de academie af zijn koppelen aan oudere gevestigde kunstenaars. Zo kunnen ze elkaar inspireren en van elkaar leren. Een dialoog met elkaar aangaan. Dat is nu ook te zien: aan de ene kant de jonge kunstenaar en andere kant de oudere. Mijn ambitie is om ook internationaal kunstenaars aan elkaar te verbinden, onder andere door uit te wisselen met galeries in andere landen en op die manier jonge kunstenaars te promoten. We zijn nu bijvoorbeeld bezig met Art Basel.”

Meer info: josildadaconceicao.com

Van oudsher bewoonden heel wat kunstenaars De Pijp. Er waren ook galeries, maar dat aantal is in de twintigste eeuw teruggelopen. Er komen nu weer nieuwe galeries bij. De PijpKrant laat een aantal de revue passeren. Te beginnen met de nieuwste: Gallery Josilda Da Conceiçao, Pieter Aertszstraat 70

Voor zover wij weten is nu ook de eerste fietswasserette gestart in onze wijk. Daar kun je je vuile fiets brengen in plaats van je vuile was, op de plek waar jarenlang ’De Zaag’ was gevestigd. Daar kon je gefiguurzaagde puzzels kopen en laten maken naar eigen smaak. Een unieke winkel. En nu opnieuw een unieke zaak.

Wij vroegen ons af wat mensen drijft naar de gemakseconomie en spraken daarom met Jeroen Buitenhuis, eigenaar van de nieuwste gemaksdienst. Wie brengt zijn fiets naar een wasserette?

Een klant die in het cafédeel van de zaak wacht op zijn fiets en weet dat ik kom: “Jeroen is achter, loop maar door hoor.” Met een boek over de Mont Ventoux in de hand (“die heb ik gereden!”) brengt de klant me naar de fietswasserette, langs een huiskamer, een slaapkamer en keuken. Licht valt binnen vanuit de tuinkant. Het is een enthousiaste klant: “Ik vind het echt heel fijn dat ik mijn fiets hier kan brengen.

Ik woon klein en op tweehoog én ik heb een druk leven, dus dit is echt een uitkomst voor me.”

Jeroen: “Dit is ook mijn woning. Het was een voorwaarde dat ik hier ook zou wonen, anders kon ik het niet huren.” Zo is een nieuwe vorm van ‘werk aan huis’ ontstaan.

Een vriend die voor de gezelligheid even langs kwam roept: “Handel!”, duidend op een nieuwe klant die zich in het koffiedeel heeft gemeld. Deze blijkt uit België zijn komen fietsen om zijn broer die in Amsterdam woont te bezoeken. Voor de terugreis zal zijn racefiets weer tiptop zijn.

Alleen jonge mannen met racefietsen in de zaak. Is dat kenmerkend?

Jeroen: “Oh nee hoor, de klandizie is heel divers. Mannen, vrouwen, van twintig tot zeventig jaar. En niet alleen racefietsen, zoals nu. Ook tourfietsen en soms een stadsfiets. Dat gaat sneller en is goedkoper, maar dan ‘shinen’ ze weer.”

Waarom brengen mensen hun fiets hier? Is dat uit gemakzucht?

Jeroen: “Deels wel. Vroeger was het heel gewoon om je eigen fiets te wassen. Toch gaan ook ouderen mee in de gemakseconomie, zoals jij dat noemt. Als je alleen een balkonnetje hebt, is niet eenvoudig om met een emmertje je fiets goed schoon te maken. Komt bij dat ook een fiets schoonmaken professioneel beter gebeurt. Ik kan hem op een bok zetten en uit elkaar halen en heb alle middelen om het goed te doen. Goed onderhoud levert uiteindelijk minder slijtage op en dan bezuinig je op dure vervanging. Dus het is meer dan alleen gemakzucht.

Als je je hond door een uitlaatservice moet laten poepen moet je geen hond nemen. Dat is écht iets anders dan een fiets.”

De naam van de zaak, Chasse Patate betekent zoiets als ‘kansloze achtervolging’. Dat lijkt voor het succes van de fietswasserette niet op te gaan. Sinds de opening op 16 april zijn er in een maand tijd zo’n 200 klanten geweest.

Café Mansro is nog zonder klanten als ik op de afgesproken tijd binnenloop. Agnes staat achter de bar en belt Frank dat zijn afspraak er is. Hij woont boven het Café en zegt “zich klaar te maken”. Statig komt hij kort daarna de ruimte binnen…

Pietluttige dingen
Was jij de eerste zwarte kroegbaas in Amsterdam, vraag ik. Frank: “Nee, zeker niet. Maar wel de langst zittende. De eerste die ik me herinner was Café Para in het centrum, en hier had je Café Neutraal op de Albert Cuyp. Ik ben wel een van de oudste ondernemers hier in de straat. En de Libanees, die is er ook al heel lang.”

“Toen ik na mijn studie de kroeg overnam, wilde ik wat ik had geleerd daar inzetten: mensen verbinden is wat ik altijd wilde. Maar ik had er vorig jaar geen lol meer in. Dat kwam niet alleen door corona. Ik had het gevoel dat ze me hier weg wilden hebben. Ik werd gewoon weggepest door het Stadsdeel. Al 28 jaar had ik een vergunning en geen enkel probleem. Ineens kwamen er handhavers die over pietluttige dingen gingen zeuren, zoals een stoel die net even te ver op de stoep stond. Mijn vergunning is zelfs afgenomen en ik moest een nieuwe aanvragen. Na 28 jaar! Omdat er een paar kleine overtredingen waren, terwijl ik me altijd heb ingezet voor verbinding in de buurt. Het heeft me ook handenvol geld gekost. Bovenop de coronasluiting was ik ook nog dicht vanwege de nieuwe vergunningaanvraag. Ben er nog zo boos over!”

Verbinder
“Nee, ik heb nooit het gevoel gehad om mijn kleur gediscrimineerd te worden. Maar ik kan niet tegen onrecht. En ik kan me niet aan het gevoel onttrekken dat er mensen waren die me niet vonden ‘passen’ in de omgeving omdat er sprake zou zijn van ‘overlast’. Terwijl er van andere kroegen veel meer aantoonbare (geluids) overlast was. Het enige verschil is toch echt mijn kleur. Ik wordt nog steeds in de gaten gehouden. Is lastig werken zo hoor.“

“Toen ik hier begon in 1991 zetelde de Marokkaanse vereniging hier tegenover in het gebouw waar nu de muziekschool is. Ik was nieuw, mensen kenden me niet en het was moeilijk om de loop erin te krijgen. Maar de mensen van de overkant kwamen langzamerhand allemaal hier en zo kwam de loop op gang en kregen we klandizie uit verschillende culturen. Ellen van Langen haalde in 1992 een gouden plak op de Olympische spelen. Ze woonde hier om de hoek in de Govert Flinck. We haalden haar hier naar binnen en het werd een groot feest.”

“Ik heb altijd een verbinder willen zijn. Ik zie het als een plicht om het goede te doen en bij te dragen aan kennis van het verleden en van verschillende culturen. Daarom vertel ik aan jongeren in het project ‘Sporen van het koloniaal verleden’ over mijn afkomst en het slavernijverleden in Suriname. Samen met ‘Dialoog in actie’ organiseerden we in het café ‘dialoogtafels’ met mensen van verschillende achtergronden. Het werd enorm gewaardeerd. Eddy Linthorst – rond 2008 wethouder Amsterdam Oud-Zuid, toen de stadsdeelbesturen nog zeggenschap hadden – was een van de deelnemers. We zaten samen in het bestuur van ‘Dialoog in Actie’ en we organiseerden elke zomer een verbroederingsfeest op straat. Alle culturen en kleuren samen. Dat kunnen we dit jaar eindelijk weer doen!”

Spelen voor Mandela
“Muziek brengt veel plezier in het leven. Een café zonder muziek is niks. Zo ontstond er een muziekgroep hier. ‘Si-nabribi’ heetten we, zien is geloven. We speelden ‘kawna-muziek’. Toen Mandela een bezoek aan Amsterdam bracht, kregen we de eer voor hem te spelen. Zo stond ik ineens oog in oog met Mandela op het bordes van de stadsschouwburg!

Fabrice
Fabrice gaf De Pijp kleur. Niet alleen met zijn mozaïeken, maar met zijn hele verschijning. Zijn vrolijke jas, volgestikt met gekleurde kraaltjes, zijn fiets met scherfjes. Wie nu door De Pijp loopt kan nog een viertal werken van hem bewonderen: twee raamschilderingen in de Quellijnstraat; ‘Het Kompas’, zijn eerste grote mozaïek, op het Marie Heinekenplein; het eerbetoon aan Lies Visser aan het bruggetje in het Sarphatipark en – zijn laatste grote werk – het hek vol vrolijke circusmozaïeken, geïnspireerd door tekeningen van leerlingen van de Oscar Carréschool. Misschien wel symbolisch als laatste werk: ooit gaf hij zijn “chaotische leven” op voor een leven met structuur toen hij een kind kreeg. Beschermen zat in zijn natuur. Fabrice speelde ook een rol in de kraakbeweging en het behoud van woningen in De Pijp tegen sloop.*

Paul
Een week voor zijn dood sprak ik Paul nog op straat. Hij had plannen voor een groot project, samen met een andere fotograaf. Hij liet niet méér los over de inhoud van het project dan dat het een grote expositie zou worden. Hij zag er fragiel uit. Het leven leek voor hem een beetje op te zijn. Wat ook bleek.

Paul en Fabrice waren generatiegenoten. Maar waar Fabrice altijd bezig was de buurt kleur en vrolijkheid te geven in zijn werken, leek Paul Blanca de wereld vooral te willen schokken. Zo liet hij met een scheermes een Mickey-Mousefiguur in zijn rug kerven om die te fotograferen als zelfportret. Het (pijnlijke) gebruik van zijn eigen lichaam was voor Paul een kunstzinnige daad, een consequentie van zijn gevoeligheid wellicht. Als buurtbewoners kenden we hem vooral in beschonken toestand, ondanks zijn vele pogingen om van de drank af te komen. Hij liep altijd met zijn hondje Dreutel achter zich aan. Geen drol werd ooit opgeruimd.

Scherven
Als kunstenaar verlegde Paul andere grenzen dan Fabrice, die het maken van mozaïeken naar een hoog niveau tilde. “Schilderen met scherven”, noemde hij dat.  Paul fotografeerde de donkere, destructieve kant van het bestaan. Met een diepe emotionele lading waardoor je aan zijn beelden bleef plakken. Hij maakte rauwe, pijnlijke foto’s, maar ook zeer gevoelige, zoals met zijn moeder. Zijn engagement lag meer in de sfeer van de persoonlijke ervaring, dan in het activisme, al zou je zijn schokken met beelden ook wel activistisch kunnen noemen. Of scherven van een leven.

* we-gaan-de-vs-achterna-puritanisme-hypocriet

“Sommige mensen kiezen voor een hospice omdat het thuis niet valt te organiseren”, zegt Marianne. “Met twee kleine kinderen bijvoorbeeld. Of omdat er geen ruimte is voor speciale aanpassingen.

Het is hier heel kleinschalig, we hebben maar vier kamers, elk met een eigen doucheruimte. En er is een gezamenlijke huiskamer en keuken. Het is een bijnathuis voor de bewoners. Wie hier komt mag de kamer inrichten zoals die wil. Een huisdier meebrengen kan ook. De meeste mensen nemen niet zo veel mee. We bieden huiselijkheid en aandacht en de mogelijkheid voor familie en bewoners om samen met ons de zorg in te richten. We hebben veel vrijwilligers. Dat maakt het anders dan bijvoorbeeld in een verpleeghuis. De geplande zorg die professionals bieden is heel belangrijk, maar niet alles kun je plannen. Als je een plas moet doen… Louter professionele zorg is toch geldgedreven, terwijl wij juist zorggedreven zijn. Het gaat vaak om kleine dingen, zoals ontbijten met een bloemetje op tafel. Ook wij hebben natuurlijk last van het personeelsgebrek in de (thuis)zorg, maar we kunnen steeds de juiste mensen aan ons binden. We bieden de vrijwilligers trainingen en workshops. En de nodige ondersteuning in het verwerken van wat je hier meemaakt.”

Geen feest
“Het is echt geen feest om dood te gaan, maar wij maken de ruimte en de tijd om zo goed als maar mogelijk is te gaan”, zegt Marius “Er wordt hier geleefd met een intensiteit als nooit tevoren.

Het kan daarbij goed zijn doodgaan te zien als een avontuur waarin je beslissingen neemt, boos bent, ontkent, accepteert, onderzoekt, relaties herstelt, bewust afscheid neemt”, zegt Marius. “Maar waarin je ook lacht! Je sterft zoals je geleefd hebt. Wie niet avontuurlijk leeft zal ook niet avontuurlijk sterven. Zo kan iedereen bij ons zijn eigen keuzes maken en daarbij zullen we helpen. Euthanasie, bij voorbeeld, is bij ons bespreekbaar en mogelijk.”

“Iedereen kan hier komen, al is er soms een wachtlijst. De zorgverzekering vergoedt de reguliere zorgkosten zoals huisarts, thuiszorg, medicatie. Voor wie de eigen bijdrage voor de verblijfskosten niet kan opbrengen, hebben wij een fonds, van giften en donaties en soms een legaat.”

Intense band
Wies kwam elf jaar geleden als vrijwilliger bij Het Veerhuis werken. Naast haar baan bij de Postbank zocht zij naar vrijwilligerswerk dat haar meer verdieping in contact met mensen zou brengen. Na een aantal sterfgevallen in haar familie vond ze het bovendien vreemd dat ze van een sterfproces niets wist. Op zoek naar betekenisvol werk kwam ze zo bij Het Veerhuis.

Wies: “Je hebt hier een intense band met mensen, maar ook een heel specifieke. Het is voor de bewoners vaak heel prettig om een band te hebben met een onbekende. Dat maakt het vaak makkelijker om te praten over hoe je je voelt. Die behoefte is voor iedereen heel verschillend. Ik merk wel dat mensen met een klein netwerk er vaak meer behoefte aan hebben. De meeste gesprekken ontstaan spontaan. Bij de verzorging bijvoorbeeld, tijdens het eten of als ik de was opvouw.”

Goed luisteren
“Je moet als vrijwilliger goed afstemmen met de bewoners. Goed luisteren. Het sterven moet je bij de bewoner laten en geen onderdeel van jezelf laten worden. Je kunt zelf dan ook echt niet in de rouw zijn als je hier wil werken. Een behoorlijke dosis zelfreflectie helpt wel. Stilstaan bij hoe je je verhoudt tot het proces dat de bewoner doormaakt, zonder te oordelen. Iemand kan wel heel andere opvattingen erover hebben dan jij. Je kunt je ook heel ‘praktisch’ opstellen, een doener zijn. En geen vrijwilliger hier vraagt om dankbaarheid.”