Hoe het Willinkplantsoen van het Rijksmuseum werd

Datum: 14 augustus 2026 / Editie: Augustus 2026 / Auteur(s): Rob Godfried

Een plek waar grote bomen moeten wijken voor beelden.

Hoe het allemaal begon
Bij een steenrijke familie lagen kapitale sculpturen opgeslagen. Verworven met kennis van kunst. Rijkdom in schoonheid die verborgen bleef voor de wereld. Hoe jammer was dat. Op een causerie van mensen met geld en invloed ontstond het idee om de beelden publiekelijk te maken. Hoe mooi zou het zijn als dat bij de al bestaande beeldentuin van het Rijksmuseum zou zijn. Lag aan de overkant van het water van de Boerenwetering, op een steenworp van het Rijksmuseum, niet nog een plantsoentje waar die beelden neergezet konden worden? Een mooie uitbreiding van de prachtige beeldentuin van het Rijksmuseum.

Op andere bijeenkomsten van mensen met geld en invloed groeide het idee uit tot een plan. Het benodigde geld was beschikbaar. Kunst is voor steenrijke families een mooi uithangbord. De toestemming van de gemeente was nodig. De burgemeester zou het vast een mooi plan vinden. Er was al eens over gesproken. De buurtopinie moest worden bewerkt. Want er stonden eeuwenoude bomen en die zouden de kunstwerken maar overschaduwen. Er was een ecologisch beheerde tuin die niet zou passen in een strak gemaaid plantsoen voor een klassiek ingerichte beeldentuin. Er stonden pandjes op het terrein, daar werkten mensen. Dat was lastig. Dus die pandjes moesten worden overgenomen. En er stond een muur, een Rijksmonument. Daar zouden een paar gaten in moeten komen.

Grote werken vragen een grote organisatie, dus er moest een projectontwikkelaar komen en er moest ‘gecommuniceerd’ worden om de geesten rijp te maken voor dit prachtige project. Het Rijksmuseum zette de schouders eronder en aanvaardde in grote dank 60 miljoen van een rijke familie, eigenaars van de beelden, om een rustig, openbaar toegankelijk plantsoentje om te toveren tot een omheind gebied met jonge boompjes en prachtige beelden. Een nieuwe toeristische trekpleister in De Pijp.
En de gemeente? Die zag dat het goed was.

Dit was een column.

---

Misstanden
De gemeente heeft de informatievoorziening aan omwonenden over het plan om van het Willinkplantsoen een beeldentuin te maken overgedragen aan het Rijksmuseum. Het Rijksmuseum organiseerde inloopavonden – zonder agenda en zonder verslaglegging. Deze avonden dienden als bewijs voor participatie van bewoners, maar hadden geen invloed op het plan. Het ontwerp voor de inrichting van het plantsoen is nooit werkelijk publiekelijk ter discussie geweest.

Een al jaren functionerende medebeheerdersovereenkomst voor het plantsoen met de buurt (met The Green Mile) heeft de gemeente in juli 2026 eenzijdig opgezegd; deze medebeheerder is nooit geïnformeerd over het plan en ook op generlei wijze bij de planvorming betrokken.

Er zijn hekken geplaatst in en rond een deel van de openbare ruimte langs de Boerenwetering, voordat er een vergunning voor het project was verleend.

Mooie, oude bomen
De gemeente heeft toegestaan dat grote netten om de grote bomen op het Willinkplantsoen werden gespannen om te voorkomen dat ze, vanwege nestelende vogels, later niet meer weggehaald zouden kunnen worden. Een vergunning hiervoor was volgens de gemeente “niet nodig”.

In het advies van de gemeente aan de omgevingsdienst stelt de gemeente vast “…dat de gevraagde functie ook in strijd is met de bestemming ‘Groen’ en de bestemming ‘Tuin’.” Toch volgt er een positief advies op basis van onder meer de volgende argumenten:

De openbaarheid van het terrein wordt volgens de gemeente gegarandeerd, ondanks een hek, omdat het hek open zou zijn van 07:00 tot 19:00 uur in de winter en tot 22:00 uur in de zomer. Het bezwaar van een omwonende dat de bestaande wandelroute zou worden geblokkeerd wordt daarmee afgedaan.

Over het kappen van negen hoge, schaduwgevende bomen staat in het advies van de gemeente: “De te kappen bomen zijn ziek of hebben een lage levensverwachting.” Dit is niet waar. Uit onafhankelijk onderzoek, uitgevoerd door Smit Groenadvies, blijkt dat dit voor slechts twee van de negen bomen geldt. De overige grote bomen hebben een goede levensverwachting van minimaal 15 jaar. Er is geen aparte kapvergunning voor de bomen verleend. Hierover staat in de vergunning voor het plan als geheel: “De bomen voldoen niet aan het plan.”

De gemeente heeft kortom actief bijgedragen aan het ondergraven van het eigen bestemmingsplan. Zo kan het Rijks zijn gang gaan en de ecologie ondergeschikt maken aan gevestigde cultuur met een grote C en De Pijp nog meer toeristen bezorgen.

---

Dit stuk is gebaseerd op openbare bronnen, contact met bewoners en correspondentie met de gemeente, die ter inzage is bij de auteur.

Reactie van de Gemeente
De Pijp Krant heeft de gemeente om een reactie op dit artikel gevraagd. De reactie van de woordvoerder van Stadsdeel Zuid luidt als volgt:

De gemeente ziet de beeldentuin als een aanwinst voor de stad: een vrij toegankelijk park met veel groen en kunst van hoge kwaliteit. Voor de ontwikkeling van de beeldentuin in het Willinkplantsoen voldoet het Rijksmuseum aan alle geldende vergunningsvereisten. Bezwaren uit de omgeving worden volgens de daarvoor geldende procedures behandeld.

Met de herinrichting komt er meer groen terug dan er verdwijnt en wordt de biodiversiteit versterkt. We ontvangen hierover positieve reacties uit de buurt. Hoewel sommige bewoners bezwaren hebben tegen de plannen, zien veel omwonenden het vernieuwde Willinkplantsoen als een verbetering van de omgeving en een verbetering van de buurt.