Leerlingen ervaren en ontdekken samen vakgebieden zoals Journalistiek, Wetenschap, Recht, Geneeskunde en Beeldende Kunst.
De vakgebieden worden verkend door zoveel mogelijk zelf aan de slag te gaan met ‘het echte werk’: de nadruk tijdens de lessen ligt op het zelf doen en ervaren. De leerlingen voeren werkzaamheden uit die levensecht zijn en kenmerkend voor het vakgebied. Zo maken de leerlingen van de Springstok een eigen krantje met interviews in De Pijp, met foto’s uiteraard. Een van onze redacteuren mocht dit keer in een dubbelrol als schrijver en fotograaf gastlessen geven over journalistiek. In de toekomst verzorgt een groepje leerlingen misschien wel een rubriek in de Pijp Krant! Eindelijk de verjonging die De Pijp Krant redactie zich wenst!

Het proefrijden is georganiseerd door Elektrisch Deelrijden De Pijp, een initiatief van bewoners. Zij willen vooral bereiken dat mensen hun (benzine)auto weg doen en overstappen op deelgebruik van een elektrische auto. Zo kunnen er nog meer parkeerplaatsen worden opgeheven, komt er meer ruimte in de buurt en kan het leefmilieu worden verbeterd. Een schone lucht in Amsterdam, te beginnen in De Pijp.

Het initiatief sluit naadloos aan bij het gemeentelijke streven naar stadsverkeer vrij van fossiele brandstoffen in 2030. Zo rap zal het waarschijnlijk niet gaan, maar het voorstel stuitte op vele negatieve
reacties. Maar op deze meidag is daar op het plein weinig van te merken.

Heel wat mensen blijken wel iets te zien in elektrische deelauto’s, vooral mensen die al in elektrisch rijden geïnteresseerd zijn en het levert nieuwe mogelijkheden voor mensen die nu van andere deelautoplatformen gebruik maken. Die kunnen in de toekomst kiezen voor een elektrische bolide of natuurlijk voor de elektrische bakfiets, als alternatief voor de auto. En, belangrijk, het Elektrisch Deelrijden is in eigen beheer en niet-commercieel, zodat de gebruikers de regie houden en de kosten laag blijven.

Apeldoorn
Het is aangenaam warm op de zonnige zondagmiddag. Al vroeg komt een buurtbewoner vragen of zo’n auto Apeldoorn wel haalt, vanwege de batterij. De aangesproken initiatiefnemer aarzelt even voordat hij antwoordt: “Ja, de actieradius van de wagens is voor meer mensen een vraag. Apeldoorn haalt ie wel hoor. En terug ook…” Mooi – of die proefrit hem daar dan even heen kan brengen? ”…maar voor een proefrit is dat wat ver meneer.” Zwaar teleurgesteld gaat de buurtbewoner zijns weegs.

Om de wensen en de mogelijkheden te peilen is er in de Hemony- en Willibrordusbuurt een enquête uitgezet die door 10% van de mensen is ingevuld. “Een respons waar de gemeente jaloers op zou worden”, aldus een van de belangstellenden. Het leeft in de buurt. In de enquête geven 100 van 200  autogebruikers aan over te willen stappen op een deelauto, vanwege de luchtkwaliteit, duurzaamheid, meer ruimte op straat en kostenbesparing. Mits… er altijd een auto beschikbaar is.

De kosten zijn eveneens een punt van zorg voor velen: “Heb je altijd een auto als je die nodig hebt? Kan de caravan erachter en kan je hem dan een week meenemen? Kan je kiezen of je een tweepersoons of meerpersoons neemt, of een busje om van alles te vervoeren?”. Het goedkoopste model kost €34.000 – en ja er zijn verschillende mogelijkheden.

Bewustwording
Elektrisch Deelrijden De Pijp is nog druk bezig met de ontwikkeling van het concept. Gesprekken met de gemeente en andere mogelijke partners zijn gaande, en een groot pluspunt is dat de kosten per kilometer lager zullen zijn dan bij gewoon autogebruik. Een van de initiatiefnemers: “Veel mensen beseffen niet hoe veel hun auto nu werkelijk kost. Als een auto veel gebruikt wordt is hij per kilometer goedkoper dan als hij vooral stil staat. En er zullen meerdere types aangeschaft worden. Maar deze bijeenkomst is vooral ook bedoeld voor bewustwording.” Zoals een proefrijder het formuleerde: “Als we voor de mobiliteit een model ontwikkelen waarin auto’s geen eigendom meer zijn, moeten we ook een nieuwe moraliteit ontwikkelen waarmee een ‘ander soort verantwoordelijkheid’ gepaard gaat.“ Omgaan met dingen, alsof ze van jou zijn.

Of de auto’s geen eigendom worden is nog maar de vraag. Misschien wordt het wel een soort coöperatie voor auto’s. Lease of koop wordt onderzocht en mensen kunnen wellicht hun eigen auto inbrengen. “Kleinschaligheid is belangrijk, want als je elkaar kent, dan ga je beter met elkaars spullen om. Maar grootschaligheid is weer nodig om rendabel en aantrekkelijk te worden. Dát te combineren is de puzzel.”

Veel mensen zijn niet meer uit op bezit, maar op de mogelijkheid om iets te gebruiken zonder het te hebben. Niet alleen uit milieuoverwegingen, maar ook omdat het praktisch is. “Ik heb godzijdank geen autozorgen meer.” Geen zorg voor onderhoud dus; alleen in huis hebben wat je altijd nodig hebt, de rest is flexibel. Hoewel voor sommige mensen de auto ook nog een romantisch bezit is: de oude Volvo, de Snoek…

Een dealer: “Elektra is binnen afzienbare tijd alweer een gepasseerd station. Waterstof heeft de toekomst. We hollen achter de technologische ontwikkeling aan. Maar ja, we kunnen er ook niet op wachten en nu maar niks doen. We moeten schoon gaan rijden.”

Meer informatie of meepraten over de plannen? Kom naar de informatieborrel op 3 juli van 20:00-22:00 op de Govert Flinckstraat 309-311 of kijk op elektrischdeelrijden.nl en cargoroo.nl
Wie meer van de enquête wil weten, neemt contact op via info@elektrischdeelrijden.nl

In die karretjes brengen en halen vrijwillige chauffeurs (”social drivers” genoemd) mensen die geen korte afstanden meer alleen kunnen lopen binnen de buurt overal heen. Dat daar grote behoefte aan is blijkt wel uit het aantal kilometers dat inmiddels al is afgelegd door de karretjes: er is in twee jaar al 21.282 kilometer gereden in de Pijp/Rivierenbuurt.

We spraken een van de ’sociale chauffeurs’, Pijpbewoonster Karen van 75: ”Ik rijd vier keer per week voor HeenenWeer mensen naar de huisarts, de bieb, de supermarkt of vrienden in de buurt. Ik heb er heel veel plezier van, het geeft voldoening om nuttig te zijn en ik ontmoet veel mensen. Rijden is héél leuk. Vond ik vroeger al, op de landbouwtrekker op onze boerderij. Het is alleen soms wel een hele puzzel op de stoep, volgepropt met fietsen.”

We spraken ook met een gebruikster, Beppie Oldeboon. Ze woont al 63 jaar in de Rivierenbuurt en is 87: ”Karen brengt me elke zaterdag naar de AH in de Rijnstraat en ze gaat mee naar binnen om laag en hoog spullen voor me te pakken. Daar kan ik zelf niet bij. Ik mag niet meer alleen de straat op en daarom ben ik zo blij met de HeenenWeer. Hoe kom ik anders aan mijn boodschappen? En hoe zou ik geld kunnen pinnen? Mijn kinderen kunnen me door hun eigen omstandigheden niet helpen en het Aanvullend Openbaar Vervoer gaat niet mee naar binnen. Toen ik dat van die HeenenWeer zag, dacht ik: ‘Dat is precies wat ik zoek.’ Karen is eigenlijk een beetje een mantelwerkster. Ze brengt de boodschappen ook naar binnen. Het is zo fijn om een vast persoon te hebben. Maar wat ik zelf kan doe ik zelf hoor, anders roep ik ‘hellup’!

Die euro per rit betaal ik graag hoor. Ik hoop dat ze er een keertje lekker van uit gaan eten met elkaar!”

HeenenWeer is een stichting die in 2017 is opgericht door buurtbewoners. Financiën worden geregeld met crowdfunding, sponsoring, subsidies, bijdragen van fondsen en vrienden van HeenenWeer. Zo werd er in mei nog €1075 opgehaald tijdens een benefietveiling voor de stichting, georganiseerd door Stadsdorp de Pijp. HeenenWeer is altijd op zoek naar meer chauffeurs, planners en donateurs.

Voor meer informatie bel: 06 281813 43 of mail: secretariaat@stichtingheenenweer.nl

We lopen door het atelier van Frans Mensink op de begane grond, langs een stoel uit een bommenwerper, “gekregen van de piloot die er zeven keer mee heeft gebombardeerd; hij zei: doe er iets moois mee; nou, dat doe ik – het is mijn werkstoel”, en via een trapje naar het woonhuis. We bewonderen en passant diverse verzamelingen en curiosa. Vlinders, enorme insecten en tarantula’s, “de
grootste zat in mijn hotelkamer op Cuba”, oude zakhorloges, “van mijn opa en andere overleden familieleden”, zwaarden, “van Ome Hein”. Oude musketten aan de muur, “mijn vader zat bij de artillerie”,
een Thunderbird-model, “die is echt gebruikt in de animatiefilm” en natuurlijk een heleboel originele prenten en cartoons van beroemde collega’s. Poes Karel, “het is een vrouwtje, maar hij heet toch Karel”, springt op mijn schoot en de verhalen stromen over mijn theekopje.

Frans Mensink: “Waar nu de Vredeskerk staat, waren vroeger de landerijen en de boerderij van mijn betovergrootvader. Dat was allemaal gemeentegrond en toen die aan de parochie was verkocht, werd de grond onteigend – zonder enige tegenprestatie. Dat kon toen nog. Mijn betovergrootvader is net zo lang blijven zitten tot de kruiwagens met zand door zijn woonkamer gingen. Uiteindelijk kreeg hij een woninkie aangeboden, maar boeren kon hij niet meer. Hem bracht de kerk geen vrede.”

“Deze woning heb ik gekregen via de gemeente, afdeling kunstzaken. Daar zat een ambtenaar die bepaalde welke kunstenaar een atelierwoning kreeg. Een paar vriendinnen van mij waren daar al geweest en die kregen meteen een atelierwoning. En ik had al anderhalf jaar niks. Dus ik met een lange jas van het Waterlooplein, een minirok eronder en op pumps naar die man toe. Ik zeg: ‘En nu ben ik aan de beurt’. ’s Middags had ik deze plek. Ik kende de buurt goed natuurlijk. Misschien hielp dat ook wel.”

“Mijn oma woonde in de Van Hilligaertstraat en wij in de Lutma. Hier zat toen nog de Sociale Verzekeringsbank in van die houten keten. Mijn moeder maakte soep die ik naar oma moest brengen. Met een lege pan liep ik verderop om de hoek langs een hek waarachter allemaal beesten zaten: pauwen, konijnen, van alles. Dat hek had van die spijlen waar ik die pan tegenaan liet kletteren, dat maakte een herrie! Maar ja, thuis gekomen bleek dat de bodem eruit lag en kréég ik toch op mijn flikker. In de Lutmastraat woonde ook Lou de Palingboer. Die leidde een soort sekte en in zijn huis
waren wilde feesten waar ik met mijn broers heel nieuwsgierig naar was: hele orgies, dachten we. Waar nu het Okurahotel staat, was toen ‘het zwarte landje’. Daar had Lou een tent staan waar hij lezingen hield en openbaringen deed. Op een dag kwam daar een man binnenlopen die schreeuwde: ‘Ik kan weer lopen!’. ‘Ziet u wel’, zei Lou de Palingboer, ‘de wonderen gebeuren nog steeds’. Zegt die man: ‘Hoe kom je daarbij? Ze hebben mijn fiets gestolen!’”

“Vroeger had ik een enorme stoommachine in de etalage staan. Een aantal jaren geleden ging ik met dat ding naar buiten, richting Okura. Daar waren toen allemaal hotemetoten van de EU. Werd ik door politieagenten tegengehouden: ‘Meneer, kan dat ding niet ontploffen?’ Ik zeg: ‘Jawel hoor!’ ‘Wegwezen!’ Toen ben ik maar weer omgekeerd.”

“Die treintjes die nu in mijn etalage staan, heb ik geruild tegen allerlei natuurkundige instrumenten die ik had. Gekregen van de katholieke Cornelisschool in de Pijnackerstraat. Bekend van het knapenkoor dat eens per jaar de Mattheüs Pas sion zong in het Concertgebouw, onder leiding van Piet van Egmond. Toen die school werd opgeheven, wisten ze niet wat ze met al die spullen uit het natuurkundelokaal aan moesten. Nou, die wilde ik wel hebben. Maagdenburgse halve bollen enzo… Ja, dat potlood, daar zit ook een mooi verhaal achter. De hoofdvertegenwoordiger van Bruynzeel reed rond met zo’n gigantisch potlood op het dak van zijn pickup. Dat hele ding was van aluminium. Op een dag reed hij een medeweggebruiker op de Weesperzijde zó aan, dat die werd gespiest. Morsdood. Sindsdien was dat potlood voorzien van een rubberen voorzijde. Zo’n exemplaar hangt hier nu bij mij.”

“Ik was een blauwe maandag betrokken bij De Pijp Krant. Maar daar was ik al gauw weer weg. Er werd heftig gediscussieerd over die naam: ‘Pijp Krant’. Die zou niet mogen. Nou, daar had ik geen zin in. Wat is nou een mooiere naam? Mensen kunnen zeiken over niks!”

Veel oude Pijpbewoners ervaren de verandering van de bevolkingssamenstelling als een achteruitgang. Expats, rijke kopers en Airbnb zouden een vertrouwde sociale omgang in de weg staan. Er zou minder saamhorigheid zijn, geen buurtbinding en geen gevoel van verantwoordelijkheid. Maar klopt dat wel?
Zijn al die nieuwe bewoners en ontwikkelingen echt de oorzaak van het ervaren probleem of zijn ze het gevolg van veel grotere, wereldwijde ontwikkelingen en politiek beleid? En is de culturele en nationale diversiteit in De Pijp niet ook een verrijking?
De Pijp Krant ging op onderzoek uit.

Expats in De Pijp
Er komen steeds meer buitenlanders in De Pijp, niet alleen toeristen, maar ook expats. Overal zijn eettentjes met lekkernijen uit verre landen. Op straat hoor je talen uit alle windstreken en er zijn speciale expat-avonden en evenementen gericht op niet-Amsterdammers. Zo programmeert Rialto, het filmhuis op de Ceintuurbaan, arthouse films met Engelse ondertiteling tijdens ‘Expat Monday’. Loic, vrijwilliger bij Rialto, kwam in 2014 vanuit Parijs hier wonen. Hij wilde Nederlands leren en op plekken komen waar hij ook de ‘gewone’ Amsterdammer zou ontmoeten. En omdat hij zich meer aangetrokken voelde tot een NGO dan het bankwezen, verruilde hij zijn werkgever ABN AMRO voor ontwikkelingsorganisatie Cordaid. Hij houdt ervan om mensen uit andere culturen te ontmoeten, is wereldburger en houdt van de sfeer in Amsterdam. Hij heeft de Pijp wel zien veranderen in de afgelopen vier jaar. De kleine lokale winkeltjes maken meer en meer plaats voor hippe tenten, zoals De Scandinavian Embassy aan het Sarphatipark, met een Zweedse eigenaar.

Double cream
In de Ferdinand Bolstraat opende Kelly’s Expat Shopping recentelijk haar deuren. “Allemaal producten uit onder andere Amerika, Australië en Engeland, die je niet zo in de supermarkt kunt kopen”, zegt Florence, de nieuwe eigenaar. Zij huurt het pand voor een behoorlijke prijs, maar zit dan ook op een toplocatie, dichtbij halte De Pijp van de Noord/Zuidlijn. De meeste klanten zijn toeristen en expats, maar ook de Nederlandse Rienke gaat weg met een goedgevulde tas. Zij vindt het een verrijking van de stad dat meer buitenlanders zich in Amsterdam vestigen. “De diverse culturele activiteiten en bijeenkomsten die de stad rijk is, leiden tot verbinding met mensen uit andere culturen.”

Hugh werkt sinds twee weken bij Kelly’s en is zelf kind van expats. Zijn vader werkte voor Unilever en zo kwam hij als jongetje van Engelse ouders uiteindelijk in Amsterdam te wonen. “Het blijft altijd een beetje voelen alsof je tussen wal en schip valt”, antwoordt hij in vloeiend Nederlands op de vraag of hij zich Amsterdammer voelt.
“Amsterdam is in Nederland de stad met gemiddeld de meeste expats”, vertelt Florence, die marktonderzoek deed voordat zij de winkel in de Ferdinand Bol opende. Het winkelaanbod varieert van mince pies tot Christmas crackers en de winkel ligt nu vol met allemaal typische paasproducten. “Wil je een Amerikaans recept maken en heb je ‘double cream’ nodig, dan ben je hier aan het juiste adres.”

Voordat Rienke de winkel verlaat zegt ze: “Bij Universal, waar ik werk, heb ik expat-collega’s die geen betaalbare woning vinden en moeten uitwijken naar plekken buiten de stad. De vrije sector is voor sommige expats ook te duur. Net als de oorspronkelijke Pijpbewoners worstelen nieuwkomers ook met te hoge woonlasten.” Loic beaamt dat, al is Amsterdam wat betreft huizenprijzen nog steeds 40 procent goedkoper dan Parijs.

Airbnb in De Pijp
Met het oog op een levendige, plezierige Pijp is het hoe dan ook een goed idee om open te staan voor nieuwkomers en te luisteren naar hun verhalen. Wij waren benieuwd naar het verhaal van een Airbnb-verhuurder, maar vonden niemand die met ons wilde praten, helaas. Veelzeggend is het wel. Je zult maar aangekeken worden als iemand die de woningnood uitbuit en sociale huurwoningen aan de woningvoorraad onttrekt.

Wanneer het gaat over Airbnb is het belangrijk een onderscheid te maken tussen vakantieverhuur van hele woningen en Bed and Breakfasts (B&B’s). B&B’s betreffen een kamer in een appartement, soms met gebruik van keuken. Daar zijn de bewoners feitelijk aanwezig en wordt er dus geen woning aan het woningbestand onttrokken. Uit cijfers van de Gemeente Amsterdam blijkt dat dit maar 8 procent van de aangeboden woningen in De Pijp betreft. Via Airbnb werden in De Pijp in 2018 in totaal 1.769 woningen aangeboden. Airbnb verstrekt geen gegevens over de feitelijke verhuur. Het is daardoor onduidelijk of de regel wordt gehandhaafd dat er niet meer dan 60 (vroeger) of 30 dagen (nu) dagen per jaar mag worden verhuurd – de Gemeente kon geen statistische gegevens over uitgedeelde boetes verstrekken! Het is dus aannemelijk dat woningen inderdaad het hele jaar worden onttrokken aan het (sociale) woningbestand. Bekend is al lang dat veel verhuurders helemaal niet in Amsterdam wonen, soms zelfs niet in Nederland. Je zou kunnen stellen dat het negatieve imago van Airbnb-verhuurders in het algemeen gebaseerd is op feiten.

Van Londen tot Tokyo
Mensen die een deel van hun woning wél volgens de regels verhuren, hebben niet zelden last van het negatieve imago van Airbnb, terwijl het gewoon buurtbewoners zijn met wat extra inkomsten.

Een van die B&B-verhuurders, die zijn naam liever niet in de krant wil hebben, verhuurt een kamer in zijn huis en woont al zijn hele leven in de Pijp. Hij wijst erop dat het woningprobleem in de Pijp een mondiaal probleem is: er zijn zoveel wijken waar het steeds moeilijk wordt betaalbare huur- of koopwoningen te vinden, van London tot Tokyo. “Het Airbnb-fenomeen speelt hierin maar een beperkte rol”, zegt hij en in zijn geval eigenlijk helemaal niet, omdat een kamer tijdelijk aan een gast wordt verhuurd. Een kamer die anders helemaal niet apart bewoond zou kunnen worden. “Er zijn veel verhuurders (hosts) zoals ik in De Pijp. Omdat die zelf aanwezig zijn, is de kans dat gasten zich misdragen klein.” Zorgelijk vindt hij de ontwikkeling in De Pijp zeker: “De huizengekte wordt veroorzaakt door de prijsopdrijvende praktijken van de banken. Het mondiale systeem dat banken in staat stelt geld op papier te scheppen, gaat een keer instorten. Pas als dat gebeurt, zullen de huizenprijzen zakken. Tegelijkertijd zijn we bezig uitwassen te verzachten met goede 30-dagenmaatregelen voor Airbnb, maar het lost eigenlijk niets op. Wie al een paar panden bezit kan doorgaan met opkopen en investeren met goedkoop geld en verbouwen tot boven de huurgrens. Er is geen wettelijke rem en hebzucht is nu eenmaal een menselijke eigenschap.”

De Pijp, met zijn eerdaags gemengd socio-economische karakter, heeft zijn voorraad aan sociale huurwoningen de laatste tijd flink zien dalen. Dit gebeurt in heel Amsterdam: woningcorporaties verlaagden hun aandeel van sociale-huurwoningen tussen 2007 en 2017 van 50% naar 39%. In De Pijp is dit aandeel zelfs gedaald naar 35,6%.

Vrije Markt
“Het stelsel is kapot,” zegt Oscar Vrij van WOON-team Zuid. “Het woningwaarderingsstelsel heeft zijn beschermende karakter verloren. Sociale huurwoningen worden beoordeeld op basis van een puntenstelsel. Wanneer een woning voldoet aan een bepaald aantal punten kan de woning worden verkocht en verhuurd op de vrije markt. Sinds 1 oktober 2015 wordt de WOZ-waarde meegeteld in het woningwaarderingsstelsel. En die WOZ waarde is nu zo hoog dat vrijwel alle sociale-huurwoningen in De Pijp genoeg punten hebben om geliberaliseerd te worden.”

Deze ‘vrije markt’ heeft vooral effect op sociale-huurwoningen in particulier bezit. Deze kunnen kadastraal gesplitst worden om vervolgens te worden verkocht. Doordat vrijwel alles nu dankzij het nieuwe woningwaarderingsstelsel geliberaliseerd is, kan dit op grote schaal gebeuren: de rem is eraf.

Lucratieve prijsopdrijving
Op een zondagse leegverkoop spreken we kort de beheerder van een pand waarin elf kleine creatieve bedrijfjes zaten. De Gemeente heeft het pand verkocht voor 1,6 miljoen en nu komen er dure appartementen in. Dus ja, zo beschermt de Gemeente de eigen panden niet eens tegen de lucratieve prijsopdrijving van wonen.