Schildersstraten van De Pijp

Datum: 19 oktober 2026 / Editie: Oktober 2026 / Auteur(s): Floor Shimmel Sophie Wijmstra Sciarone

In de omgeving van het Berlage Lyceum bevinden zich zowel de Henriëtte Ronnerstraat en het Henriëtte Ronnerplein. Henriëtte Ronner was een 19e-eeuwse schilderes die populair in Nederland en België was, al genoten ook andere salons in Europa van haar werk. In het begin van haar carrière oriënteerde ze zich op honden en landelijke taferelen, maar hoe verder de tijd vorderde, hoe meer zij zich specialiseerde in het schilderen van katten. Op het genre dierenschilderkunst werd destijds neergekeken, toch wist Henriëtte Ronner dit genre naar een ho ger niveau te tillen door realisme en karakter in de katten te verwerken.

De katten worden vaak afgebeeld in een omgeving van luxe meubels en fluwelen stoffen, gegevens die de welvaart van de opdrachtgevers verraden. De schilderes kreeg bijvoorbeeld opdrachten van het Belgische koninklijke hof, maar ze schilderde ook voor de vrije markt. Henriëtte Ronner gebruikte levende katten als model en om ze in de opstelling te houden plaatste ze de katten in een ruime vitrinekast. Licht en schaduw wordt dui delijk weergegeven, met het gevolg dat de verschillende texturen van objecten van elkaar gescheiden worden. Zo is in Katjesspel (fig.1) te zien dat de vacht van de kat duidelijk aaibaar is, terwijl de zuil daarachter glad oogt.

In Katjesspel speelt een kitten op een tafel met uitgespreide dominostenen. Daarnaast staat een asbak met een brandende sigaar en er ligt papier en een potlood al half over de rand. De scène weergeeft een grappig tafereel maar ook spanning.

Door de uitgestrekte poot van de kitten ontstaat de verbeelding dat de asbak ieder moment omgestoten kan worden en de sigaar van tafel zal rollen. Je ziet het als kijker gebeuren. Het schilderij laat zien dat mensen in de 19e eeuw al plezier hadden in dit soort humoristische verbeeldingen. Van deze scènes geniet men vandaag nog steeds want de korte kattenvideo’s, of compilaties waarin katten iets grappig vertonen, zijn nog steeds razend populair. Dagelijks worden er ongeveer 90 000 filmpjes over katten geüpload op YouTube, die weer op hun beurt in totaal 26 miljard weergaven hebben. Net als bij het schilderij Katjesspel vinden mensen het leuk om naar de onverwachte en chaotische momenten te kijken. Het amusement is hetzelfde gebleven, alleen het medium is veranderd. Van stilstaand schilderij naar snelle, korte clips.