Grote schoonmaak Govert Flinckstraat

Datum: 5 juni 2023 / Editie: Juni 2023 / Auteur(s): Sam Verkerk

Sinds de late middeleeuwen werd er door velen met verbazing gekeken naar de schoonmaakwoede en de properheid van Hollandse huisvrouwen. Ook in de eeuwen daarna waren deze vrouwen aanzienlijk drukker met boenen dan vrouwen elders in Europa, althans, volgens Historiek.net (‘Hollandse schoonmaakwoede niet veroorzaakt door calvinisme’). Wie nu door de Govert Flinckstraat loopt ziet van deze schoonmaakmanie niets meer terug. Tussen de wirwar van fietsen op de stoep vindt men blikjes fris en bier, zakken patat, peuken, resten van kartonnen dozen en hondenpoepzakjes. Hoog tijd dat daar wat aan gedaan wordt.

Een uitgesproken doener
Begin dit kalenderjaar konden Yol Köster en Harry Kappelhof uit de Govert Flinckstraat hun ergernissen over het vuilnis en andere problematiek in de straat niet meer onder stoelen of banken steken. Ze besloten in actie te komen. Gewapend met honderden flyers zijn ze de ruim 1200 meter lange straat door gegaan om ook andere bewoners op te roepen om in actie te komen. Dat resulteerde in een bijeenkomst met geëngageerde straatbewoners onder begeleiding van Tijn Jans van het wijkcentrum De Pijp.

Hij zorgde ervoor dat het gesprek werd omgezet in concrete actiepunten. Het vuilnisprobleem kwam bovenaan de agenda te staan met Yol als een van de coördinatoren.

Yol verruilde ooit de Ceintuurbaan voor de Bijlmer, maar is zestien jaar geleden toch teruggekomen naar De Pijp: “Ben toch meer een stadsmens.” Naast de problematiek in de Govert Flinkcstraat houdt zij zich ook bezig met Stadsdorp De Pijp, een modern nabuurschap waarmee zij vier jaar geleden al eens in De Pijp Krant stond. Yol vindt het belangrijk om actief te blijven. “Ik ben een uitgesproken doener.” En daarom werd zij een van de kartrekkers bij de grote voorjaarsschoonmaak op 19 maart in de Govert Flinckstraat.

Selimiye moskee
Samen met mede-‘hoofd schoonmaak’ Job Mulder zorgde Yol ervoor dat iedereen werd voorzien van vuilniszakken, grijpers, bezems en handschoenen. Deze spullen mochten ze lenen van De Schone Pijp, de werkgroep die het afvalprobleem in de hele Pijp probeert tegen te gaan. Job woont nu twintig jaar in de straat in de buurt van de Amstel. Daar heeft hij met zijn naaste straatbewoners een groepje van acht gevormd om hun straatdeel schoon te houden. Daar zitten ook twee tienjarige meiden in. Job: “Door goed bezig te zijn trek je de aandacht van anderen. Daar noteren we dan de e-mailadressen van, zodat ze de volgende keer mee kunnen doen.”

Als afsluiter zijn ze bij de Selimiye moskee wat koffie gaan drinken. Het is fijn dat het wijkcentrum een potje heeft ter ondersteuning van dit soort initiatieven. Ze hadden er graag hun vaste afsluitplek van willen maken, maar helaas moest de moskee vanwege oplopende kosten (huur, energie en parkeren) verhuizen uit De Pijp naar Zuidoost. Het is nog onbekend wat er met de locatie, waar de moskee veertig jaar gezeteld heeft, gaat gebeuren. De groep is dus nog op zoek naar een geschikte locatie om de maandelijkse schoonmaak af te sluiten. Café Mansro of Café Sweelinck misschien?

Expats
Hoe zien jullie dit verder gaan? “Het kan zomaar zijn dat het over een halfjaar op z’n gat ligt”, aldus Yol. “Zo reëel ben ik ook wel. Maar ik ga er alles aan doen om dat te voorkomen.” Job Mulder: ”We zouden er ook nog graag wat meer expats bij willen betrekken. Daarom is de flyer ook in het Engels uitgebracht. Op die flyer staan nog even de regels van het grofvuil uitgelegd en de contactgegevens van buurtconciërge Danny. Die heeft tijdens een van de bijeenkomsten uitgelegd wat zijn rol is en dat hij korte lijntjes heeft met de vuilnisophaaldienst.” Verder droomt Job alvast hardop over een plek in de straat waar zij de schoonmaakspullen kunnen opbergen in plaats van in het depot van De Schone Pijp. Dan is het wat laagdrempeliger en kan er ook tussendoor een keer met een groepje worden opgeruimd.

Meer mensen
Ze zijn beiden in ieder geval erg blij met de hulp die ze van Tijn van het wijkcentrum krijgen. Naast het faciliteren van bijeenkomsten, zorgt hij voor de juiste contacten en de financiële bijdrage. Job vraagt zich wel af hoe lang deze straatformule nog blijft werken. “Wij hebben bijvoorbeeld meer met de Hemonylaan dan met de andere kant van de Govert Flinckstraat.” Het idee bestaat om eventueel later uit te breiden naar andere straten zoals de Gerard Doustraat. Het zou in ieder geval helpen als meer mensen zich aansluiten. Hoe denken jullie dat voor elkaar te krijgen? ”Nou als jij eens een mooi artikel schrijft, dan komt het wel goed”, lacht Yol.

Sophie Straat, protestzangeres uit De Pijp

Datum: 21 februari 2023 / Editie: Februari 2023 / Auteur(s): Sam Verkerk

“Uit de dood opgestaan, we komen eraan.” Twee regels uit het nummer Smartlap is niet dood op het gelijknamige album van Sophie Straat dat op 3 maart uit zal komen. Toepasselijke regels die misschien ook symbool kunnen staan voor een steeds mondiger wordende generatie die steeds vaker op de barricades gaat staan. Sophie schrijft (protest)nummers over sociale en maatschappelijke misstanden zoals de effecten van gentrificatie, feminisme en politiegeweld. Ze groeide op in De Pijp.

Van snackbar tot hippe bar
Sophie Straat (echte naam Sophie Schwartz) woonde jarenlang in de Tweede Jacob van Campenstraat samen met haar ouders en haar broer. Ze was veel op straat te vinden. Wat ze daar deed maakte niet veel uit. “Destijds werd er ook al veel verbouwd en op die bouwplaatsen gingen wij dan vaak spelen.” Tegenwoordig ziet zij minder kinderen op straat spelen in De Pijp: “Of er zijn minder kinderen in De Pijp óf ze spelen minder buiten.”

Dit is een van de vele dingen die tot haar spijt zijn veranderd in de wijk, zoals ook te horen is in haar nummer De Pijp. De komst van conceptstores, de rijen voor koffietentjes en andere effecten van gentrificatie had ze liever niet gezien. Verder betreurt ze dat snackbar Mash op het Gerard Douplein is omgetoverd tot de zoveelste hippe bar. “En dan hebben ze ook nog eens dezelfde naam gehouden, dat vind ik echt lelijk.”

Amsterdams accent
Na haar tijd in De Pijp streek Sophie neer in Den Haag voor de kunstacademie. Voor een kunstproject nam ze voor het eerst nummers op. Deze sloegen erg aan bij het publiek, waarna ze een eerste EP uitbracht. Destijds nam ze een aangedikt Amsterdams accent aan: “Het was voor een kunstproject, dan neem je soms andere beslissingen.”

Dit Amsterdamse accent en het feit dat Amsterdam vaak centraal stond in haar eerdere nummers hebben haar ook een minder prettig moment opgeleverd. Tijdens de Nacht van de Kaap, een festival in Rotterdam, werd Sophie Straat met bier bekogeld en ontstond er een grimmige sfeer in het publiek. “Dat was echt heel erg traumatisch. Ik denk niet dat ik dat nog een keer ga doen in Rotterdam.” Gelukkig kreeg ze ook voldoende positieve reacties.

Kamervragen
Op het nieuwe album staat Amsterdam minder centraal en heeft het Amsterdamse accent plaats gemaakt voor een neutraal accent. Ook met deze nummers probeert ze weer een boodschap over te brengen. Het nummer Mooier als je lacht gaat over intimidatie. Dit is een van haar favorieten: “Ik vind dat we daarin heel goed hebben gewerkt met het feit dat mannen vaak denken dat ze niks gedaan hebben, terwijl er wel van alles mis is gegaan.”

Andere favorieten van haar zijn De vergiffenis en De stad is van ons. Het eerste nummer is een rustig gitaarliedje dat over het recht op abortus gaat, hoewel dit niet expliciet genoemd wordt. Het tweede nummer is wat energieker en gaat over de vertrutting van de stad.

Met dit nieuwe album hoopt ze wederom mensen in beweging te krijgen. Haar nummer Tweede Kamer was bedoeld om vrouwen meer stemmen te laten krijgen. Dit keer hoopt ze op kamervragen naar aanleiding van haar album. Of dat gaat lukken zullen we na 3 maart wel ontdekken.

Eind maart gaat Sophie Straat weer op tournee. Op 21 april treedt ze op in Paradiso.

Stukje tekst De Pijp

Ik groeide op in Amsterdam
Wist niet wat mij overkwam
Toen ik later weer terug kwam in De Pijp
Waar ik eerst mijn frietje kocht
Word ik nu vriendelijk verzocht
Pardon aan de kant het is vol kleine meid
Eerst kocht ik er een boterham
Nu staat ie op Instagram
Er is veel te veel veranderd
Tot mijn spijt

Luister op Spotify via de QR-code naar Mooier

Gedoe om groen in de Jacob Israël de Haanstraat

Datum: 19 december 2022 / Editie: December 2022 / Auteur(s): Sam Verkerk

De Jacob Israël de Haanstraat was afgelopen jaren het decor van een langdurig conflict over scooters, plantenpotten en geveltuintjes. Enkele bewoners uit de straat trachtten de straat, volledig in lijn met het gemeentebeleid, groener te maken. Zij stuitten echter op slapte van diezelfde gemeente en intimiderende buurtbewoners.

Stampij om scooters
Het conflict begon in 2019. Destijds is scootereigenaren, ondanks een verbodsbord, oogluikend toegestaan hun scooters tijdelijk in de Jacob Israël de Haanstraat te parkeren tot de verbouwing van de Rustenburgerstraat klaar zou zijn. De scooters bleven daarna echter. Daar stonden ze droog. Maar ook in de weg. Het lawaai erbij hield mensen die erboven en ernaast woonden uit hun slaap. Ook de brandveiligheid liep gevaar, doordat er een vrijliggende gasleiding liep in het portaal ernaast; de enige uitweg voor de bewoners daar. Met soms in de fik gestoken scooters in de omgeving was er een reële kans dat het wel eens goed mis kon gaan.

Vriendelijke verzoeken en klachten over de geparkeerde scooters bij de gemeente en handhaving waren tevergeefs. De gebiedsmakelaar meldde dat er eerst scooter parkeerplekken gerealiseerd moesten worden voordat ze de scooters daar konden verbieden. De bewoners ondernamen hierop zelf actie door plantenpotten te plaatsen. Uiteindelijk kwam er ook een verbod op de scooters in de straat, al moest handhaving wel nog meerdere keren gebeld worden om dit tot uitvoering te laten komen.

Van pottentuin tot geveltuin
Door het verbod op scooters kwam er meer ruimte vrij voor plantenpotten. Deze ‘pottentuin’ kon op veel goedkeuring rekenen van de wandelaars door dit straatje en van de meeste omwonenden. Onze eigen Instagram pagina besteedde er destijds ook aandacht aan. Maar na een ingediende klacht door een tegenstander moesten de plantenpotten worden weggehaald, tot grote frustratie van bewoners en vele voorbijgangers. Het leidde tot woede bij de mensen die zich jarenlang inzetten voor vergroening van het straatje. Hierop werd een bewonersbijeenkomst georganiseerd door de gebiedsmakelaar, met zowel voor- als tegenstanders van de plantenpotten. De wijkagent en afgevaardigden uit het wijkcentrum waren er bij aanwezig. De verzorgers van de plantenpotten en de planten zelf zijn erg geliefd in de buurt en konden dan ook op veel support rekenen.

Het belangrijkste argument van tegenstanders was dat de plantenpotten er niet geordend uit zagen.

Een oplossing leek gevonden door er negen geveltuintjes voor in de plaats te laten komen. Ook de felste tegenstander van de plantenpotten was het daarmee eens. Negen geveltuinen werden ingetekend op de plattegrond en de toestemming van de gemeente kwam na ongeveer een maand.

Intimidatie, maar ook appreciatie
De plantenpotten moesten van handhaving in de tussentijd echter wel weg worden gehaald. Vele mensen schoten te hulp en brachten deze potten ergens onder. Met toestemming van iedereen uit de straat werden daarna de geveltuintjes aangelegd. Bij het aanleggen van de laatste geveltuin werden de gemeentewerkers echter geïntimideerd en lastig gevallen door een buurtbewoner. Met als resultaat dat zij die niet meer dorsten aan te leggen. Hoewel hij tijdens de bewonersbijeenkomst nog had ingestemd en er dus ook van op de hoogte was dreigde hij met het beginnen van een rechtszaak, waarna de gemeente verder geen actie meer ondernam. Daarmee buigt de gemeente feitelijk voor een individuele dwarsligger, waarmee en het vergroeningsbeleid en positief actieve bewoners worden gefrustreerd. Zonder enige legale grond.

De negende en laatste geveltuin is nog altijd niet geplaatst. Toch ziet de straat er nu mooi groen uit. Veel mensen die er doorheen lopen voor hun ommetjes weten dat te waarderen en spreken deze waardering ook uit naar degenen die dit mogelijk hebben gemaakt. Deze opmerkingen maken de actieve vergroeners toch erg blij en geven hen de moed en energie om door te gaan met hun activiteiten.

Dit artikel is tot stand gekomen door de plaatsers van de plantenpotten en twee medestanders te spreken. Daarnaast is schriftelijk materiaal bestudeerd. Medewerking van een belangrijke tegenstander kon, ook na herhaald verzoek, niet worden verkregen. De gemeente is eveneens om een reactie gevraagd, maar deze kwam niet binnen de gevraagde tijd.

De J.I. de Haanstraat NU

Ramadan in De Pijp makkelijker dan in Istanbul

Datum: 25 april 2022 / Editie: April 2022 / Auteur(s): Sam Verkerk

Op 2 april dit jaar begon de ramadan, de vastenmaand voor de moslims. Elke ramadan heeft zijn eigen verhalen en karakteristieken. In dit artikel delen twee Pijpbewoners en frequente bezoekers van de Selimiye-moskee in de Govert Flinckstraat hun gedachten over de ramadan in een land dat niet Islamitisch is, waar de coronamaatregelen net weer zijn opgeheven en waar de prijzen van voedselproducten de pan uitrijzen.

Gebakken eitje
Die eerste dag van ramadan ben ik in de ontmoetingsruimte van de Selimiye-moskee. Twee mannen spelen biljart en een derde is aandachtig toeschouwer van een voetbalwedstrijd op de televisie. Hij, Osman genaamd, vertelt me dat hij hier drie á vier keer per week komt. Hij was vandaag in de buurt en komt even kijken wie er zijn; de kapper die in de moskee moskeegangers knipt, is een vriend van hem. Osman is die ochtend om vier uur opgestaan – ruim voor zonsopgang om samen met zijn moeder te ontbijten. Een luxe: “Normaal eet ik alleen krentenbollen met kaas. Nu hadden we een gebakken eitje, kopje thee, tomaatje erbij en wat fruit.”

Soep, rijst en Turkse kebab
In een ruimte die normaal gesproken alleen toegankelijk is voor vrouwen, spreek ik Arife. Deze goedlachse vrouw kwam op haar 28e naar Nederland en woonde jarenlang in de Karel du Jardinstraat. Sinds tien jaar is zij de baas van de vrouwenafdeling van de Selimiye-moskee. Door de inflatie als gevolg van de oorlog in Oekraïne liggen de voedselprijzen dit jaar hoger dan normaal. Volgens de Volkskrant leidde dat in de Dapperbuurt al tot enkele situaties waarbij klanten producten uit de winkel meenamen zonder te betalen. Daarnaast gaven klanten aan bijvoorbeeld minder kip te gaan eten dit jaar. De inflatie houdt Arife echter niet tegen om feestelijk te eten, zoals altijd tijdens de ramadan: “Vanavond eet ik soep, rijst en Turkse kebab, samen met mijn kleindochter.”

Ook Osman laat zich niet weerhouden door de gestegen prijzen. Naarmate de ramadan vordert gaat hij sowieso steeds minder ontbijten. En tegen het einde van de maand eet hij soms helemaal niks meer in de ochtend. ‘s Avonds eet hij vaak alleen. Zijn vrouw (niet-Islamitisch) en dochter (te jong) doen niet mee aan de ramadan. Zelf heeft hij de ramadan vijf jaar lang overgeslagen, omdat hij er even geen zin meer in had. Dat werd geaccepteerd door zijn omgeving: “Uiteindelijk moet ík verantwoording afleggen aan God.” Nu hij weer serieuzer is met zijn geloof, doet hij ook weer mee met het vasten.

Theetje
Ook in de omgeving van Arife heeft iedereen respect voor elkaars keuzes. Van haar niet-Islamitische buren krijgt ze altijd positieve reacties en succeswensen tijdens de ramadan. Toen haar dochter nog klein was, deed een niet-gelovig vriendinnetje zelfs mee met het vasten. “Ze kwam elke avond na zonsondergang bij ons eten, omdat ze het eten zo lekker vond.”

Osman vindt het gemakkelijker om zich in Nederland aan de regels van de ramadan te houden dan in Turkije. “Als je nu, in de ramadantijd, in Istanbul loopt, zie je in sommige wijken mensen op klaarlichte dag op een terras zitten met een theetje of met eten. Hier kom ik minder snel in de verleiding om overdag toch iets te eten of te drinken, want iedere moslim in mijn omgeving houdt zich aan de ramadan. En na zonsondergang, als er weer gegeten en gedronken mag worden, kan dat gelukkig weer bij vrienden en familie thuis. Dat is toch wel het grootste verschil met vorig jaar.”

Ook voor Arife was dat goed nieuws. Traditiegetrouw werd er door de moskee ook een avond ingepland waarbij de buurt samenkomt om mee te doen met de Iftar, de avondmaaltijd tijdens ramadan.

Gelukkig voor mij, was ik daar ook dit jaar weer voor uitgenodigd.

Ramadan is de negende maand van de islamitische maankalender. Herin wordt er door vele gelovigen tussen zonsopkomst en zonsondergang gevast. Naast een maand van bezinning is ramadan een maand waarin extra aandacht wordt geschonken aan verdraagzaamheid, vrijgevigheid, liefdadigheid en samenhorigheid. De maand ramadan wordt afgesloten met het Suikerfeest, dat meestal wordt gevierd met familie en vrienden.

Armixtos 50 jaar

Datum: 25 april 2022 / Editie: April 2022 / Auteur(s): Sam Verkerk

van moeizaam fuseren tot goede sferen

In 1972 vonden er enkele memorabele gebeurtenissen plaats: Het Ajax van Johan Cruijff won de Europacup door Inter Milaan met 2-0 te verslaan, Richard Nixon bezocht als eerste Amerikaanse president de SovjetUnie, het komische duo Peppi en Kokkie verscheen voor het eerst op de Nederlandse televisie en de Club van Rome bracht met De grenzen aan de groei haar eerste rapport uit. En… hier in de buurt zagen 50 jaar geleden twee organisaties het levenslicht: De PijpKrant en volleybalvereniging Armixtos. Al duurde het nog wel een tijdje voordat Armixtos onlosmakelijk werd verbonden aan De Pijp.

Zooitje ongeregeld en bourgeois mentaliteit
Armixtos is ontstaan uit een fusie van twee verenigingen: Armada en Aristos. Makkelijk ging dit niet. Op sportief gebied ontliepen ze elkaar niet veel, maar ze konden niet verder van elkaar af staan wat betreft filosofie en clubcultuur. In het clubblad van Armixtos, Time-Out, uit 1992, verklaart ‘Mr Armixtos’ Leon Roof waarom de fusie zo lang heeft geduurd. Volgens Leon vond men bij Armada de mensen bij Aristos maar een “zooitje ongeregeld.” En Aristos wilde niet onder gaan in de “bourgeois mentaliteit” van Armada.

Nadat er overeenstemming was bereikt over de clubkleuren en de naam (een mix van Armada en Aristos) werd de fusie toch beklonken. Er ontstond een harmonieuze samenwerking. Dit was deels te danken aan de grote bereidheid van de leden om zich in te zetten als vrijwilliger in verschillende commissies, als trainer/coach, scheidsrechter of bestuurslid.

Armixtos in De Pijp
De inzet van de leden is gebleven bij de club die vanaf 1984 in Sporthal de Pijp kwam trainen en later ook spelen.

Nienke, voorzitter van het bestuur zegt hierover: “Armixtos is echt een vereniging voor en door vrijwilligers. Er zijn initiatieven van een motorclub tot een klaverjastoernooi en van beachvolleybal tot parkvolleybal.” Nu de lockdowns voorbij zijn en Sporthal De Pijp na de verbouwing weer open is, komt alles weer langzaam op gang. Manôu, bestuurslid communicatie, is tevreden met ‘hun’ hal: “De hal is weer mooi, de douche is weer warm. Het is lichter en leuker. En het is echt onze hal.”

Volgens Manôu voelt De Pijp daarom ook wel een beetje als hun buurt, hoewel een deel van de leden niet in Amsterdam woont. Ze willen de band met de buurt versterken door inzamelingsacties te doen in samenwerking met scholen.

Kantine
Nienke over het voordeel van de kantine in de sporthal: “We kunnen hier feestjes organiseren als we dat willen, in tegenstelling tot sommige andere verenigingen die een kleine kantine hebben en dan zouden moeten uitwijken. En we hebben goed contact met het personeel hier.” Dit wordt later bevestigd door de barman die aangeeft dat de feesten hier tot in de vroege uurtjes door kunnen gaan. “Met DJ en al.” Deze kantine draagt zo z’n steentje bij aan de goede sfeer bij de vereniging. Maar die sfeer is al decennialang goed bij Armixtos. Martin, oud-Pijpbewoner en al 25 jaar lid van de vereniging: “Dit komt in eerste instantie door hoe je welkom wordt geheten.”

Simone: “Op zoek naar een volleybalvereniging merkte ik gelijk de goede sfeer. Iedereen zei: hoi, hoe is het?” Afgelopen herfst kwamen er zelfs speelsters van de tegenstanders naar Simone toe met de vraag of ze nog leden zochten, zo goed is de sfeer.

Martin en Simone zitten beiden in de lustrumcommissie en zorgen er dus voor dat er dit jaar aandacht voor het jubileum is. Dat gebeurt onder andere door: “Het extra aankleden van de normale activiteiten,” aldus Simone. Martin vertelt dat er bij het jaarlijkse ‘De Pijptoernooi’ ook oud-leden uitgenodigd worden om weer mee te doen. En uiteraard is er een groot lustrumfeest ergens eind van de zomer. Daar zal Armixtos, waar volgens de leden de balans tussen fanatiek sporten en gezelligheid goed is, vast reikhalzend naar uitkijken.

Armixtos
De vereniging heeft 9 damesteams, 4 herenteams en een recreantenteam (gemixt), maar geen jeugdafdeling. Naast volleybal in de zaal is er de mogelijkheid tot beachvolleybal en parkvolleybal.

Wil je lid worden of wil je meer weten over bijvoorbeeld de ontstaansgeschiedenis?
Ga dan naar de website: armixtos.nl

Alle yuppen De Pijp uit?

Datum: 14 februari 2022 / Editie: Februari 2022 / Auteur(s): Sam Verkerk

Onlangs verscheen het Nieuw Amsterdam Manifest 2022-2030 van Stichting Pakhuis de Zwijger. Met de gemeenteraadsverkiezingen van maart in zicht werd het uitgereikt aan verschillende lijsttrekkers. Het staat vol adviezen over de ontwikkeling van de stad. Een van de adviezen gaat over de gevolgen van gentrificatie. Een fenomeen waar De Pijp mee bekend is. De bevolkingssamenstelling en de sfeer in de buurt veranderen door de komst van mensen met een hoger inkomen en een ander consumptiepatroon. Deze zogenoemde yuppen (afkorting van ‘young urban professionals’) brengen extra geld in het laatje, maar toch bestaat er weerstand tegen deze groep. Waar komt dit sentiment vandaan?

Amsterdam Defence Force
‘Alle yuppen De Pijp uit.’ Deze leus is dubbelzinnig en ongenuanceerd. Tegenwoordig staat de uitspraak onder andere op shirts en stickers die worden gemaakt door Amsterdam Defence Force (ADF). We vinden de leus met het anarchistenteken erbij ook als graffiti in De Pijp. Niet door ADF aangebracht. Het sentiment wordt dus breder gedeeld en bestaat al zeker tien jaar. Dat blijkt uit een artikel in de Pijp Krant van april 2013: ‘Zolang yuppen maar niet de overhand krijgen’.

Bob ter Horst (35 jaar), oprichter van ADF en ex-Pijpbewoner, geeft aan dat het een beetje met gestrekt been inkomen is, maar dat hij niet zo radicaal denkt. “Als ze maar gewoon hallo zeggen tegen hun buren.” Hij richt zich ook niet per se tot het individu, maar wil aandacht vragen voor de geboren en getogen Amsterdammer die zich onbegrepen voelt door de gemeente. “Daaruit vormt zich een frustratie. En die frustratie wordt weer erger gemaakt door het beleid,” aldus Bob. En die frustratie wordt ook erger gemaakt doordat volgens Bob de nieuwe bewoners niet bijdragen aan de buurt en de kleine lokale ondernemers.

Verklaring negatieve sentiment
Dat yuppen weinig betrokken zouden zijn met de buurt kwam ook naar voren in een enquête die in 2015 gehouden werd onder Pijpbewoners door de G250 werkgroep. Dit is een werkgroep die in het leven werd geroepen om een buurttop te organiseren met 250 Pijpbewoners. Een van de respondenten verwoordde het destijds als volgt: “Door de huurexplosie woont men tegenwoordig hier maar tijdelijk. Men wacht hier tot er een goedkopere, andere woonruimte ter beschikking komt. Tevens is er een toename van expats en airbnb-toeristen. Dit alles leidt tot weinig binding met de buurt en daarmee gepaard gaande desinteresse. Resultaat: veel burenoverlast en vuil op straat.”

In ’Zolang yuppen maar niet de overhand krijgen’ worden ook positieve kanten van gentrificatie genoemd. Er is minder criminaliteit in De Pijp en de woningen zijn opgeknapt. In de praktijk gaan de oorspronkelijke bewoners zich echter steeds minder thuis voelen in de buurt doordat consumptiepatronen veranderen en sociale huurwoningen plaatsmaken voor koop- en huurwoningen in de vrije sector. Op lange termijn neemt daardoor de diversiteit af. Oorspronkelijke bewoners ervaren dat hun buurt wordt ingenomen en besluiten om te vertrekken. Daar komt dus het negatieve sentiment vandaan.

Shirtverkoop
In Nieuw Amsterdam Manifest 2022-2030 wordt dit dan ook aangekaart en pleit men voor een Amsterdam waarin Amsterdammers niet meer hun stad worden uitgejaagd door de gevolgen van gentrificatie.

Dat Amsterdammers zich buitengesloten of weggedreven voelen blijkt volgens Bob ter Horst ook wel uit de verkoop van de shirts: ”Ik verkoop meer shirts in Purmerend en Almere dan hier (in De Pijp).”

Maar wat is nu de oplossing voor dit fenomeen? “Als ik dat wist, was ik bij de gemeente gegaan”, zegt Bob. “Ik heb geen vertrouwen in de politiek. Ik ben ook niet links of rechts ofzo. Ik ben gewoon voor Amsterdam en dat iedereen hier de mogelijkheid heeft om te zijn.” In plaats van zich met politiek bezig te houden is creëert ADF nu vooral bewustwording met merchandise en via een Instagram account. Op dit account van het ADF is te lezen dat ze voor het behoud zijn van de Amsterdamse cultuur en haar tradities, maar niet onwelwillend staan tegenover positieve veranderingen.

Oplossing?
De verschillende lijsttrekkers waren het tijdens het debat rond het manifest in Pakhuis de Zwijger over veel dingen eens, behalve over hoe de woningnood aangepakt moet worden. En daarin ligt nu juist de oplossing voor dit probleem. Pieter Tuin, sociaalgeograaf, deed onderzoek naar gentrificatie in de Pijp en hij trok onder andere de volgende conclusie: “de veranderende bevolkingssamenstelling als onderdeel van gentrificatie beïnvloedt het sociaal kapitaal voornamelijk door de snelle verhuisdynamiek.”

Om het negatieve sentiment te doen verdwijnen moet de gemeente er dus voor zorgen dat de nieuwe Pijpbewoners langer in De Pijp blijven wonen en daardoor meer binding met de buurt krijgen. Daarnaast is het wenselijk dat originele Pijpbewoners en hun kinderen hun plek in de buurt kunnen behouden. Als dat beide gelukt is, hoeven niet meer alle yuppen De Pijp uit.

Energietransitie in De Pijp

Datum: 13 december 2021 / Editie: December 2021 / Auteur(s): Sam Verkerk

Klimaatverandering. Afgelopen jaar kon men niet meer om dit thema heen. Elke maand kwam er wel weer een nieuw alarmerend rapport uit. Daarnaast vonden op veel plekken in de wereld nieuwe natuurrampen plaats ten gevolge van de opwarmende aarde. Zoals bij ons in Limburg. Het akkoord op de klimaatconferentie in Glasgow gaf maar weer eens aan hoe moeilijk maatregelen op mondiale schaal te nemen zijn. Klimaatorganisaties waren teleurgesteld over de slotverklaring. Lokale duurzame initiatieven zijn misschien eenvoudiger uit te voeren. We kijken daarom naar hoe de energietransitie in De Pijp verloopt.

Amsterdam aardgasvrij
Om een klimaatneutraal Amsterdam in 2050 te bereiken, wil de gemeente al in 2040 aardgasvrij zijn. In het gebiedsplan voor De Pijp/Rivierenbuurt is verduurzaming dan ook een van de prioriteiten. In dit plan staat dat de bewoners en ondernemers van deze wijken de gemeentelijke ambities op het gebied van verduurzaming delen en dat zij de noodzaak zien van het bevorderen van de energietransitie.

Rocco Piers, stadsdeelbestuurder namens GroenLinks, houdt zich bezig met de uitvoering hiervan. Hij stelt dat bewoners en ondernemers in De Pijp vooral behoefte hebben aan informatie over verduurzaming. Om daarin te voorzien werden er onder andere bijeenkomsten georganiseerd in de Oranjekerk. De gemeente liet daarbij weten dat het nog verschillende mogelijkheden onderzocht om De Pijp op duurzame warmte over te laten gaan.

Nu blijkt uit de Transitievisie Warmte (september 2020) van de gemeente dat er gekozen is om door middel van hybride verwarmingssystemen (gasketel in combinatie met een warmtepomp) en betere isolatie het aardgasgebruik in De Pijp te reduceren. De overgebleven behoefte aan aardgas kan volgens de gemeente op termijn worden opgevangen door duurzame alternatieven zoals groen gas of groene waterstof. Voorlopig blijft De Pijp dus op het huidige gasnet aangesloten. Want aansluiting op een warmtenet, vaak afkomstig van restwarmte van datacenters (ruimtes met grote computersystemen), is volgens Piers niet haalbaar in De Pijp in tegenstelling tot in nieuwere wijken.

Warme Wijk
De hoge kosten en technische complexiteit om nieuwe infrastructuur en isolatie te realiseren bij oudbouw zorgen ervoor dat er vooralsnog geen betaalbare duurzame oplossingen zijn voor De Pijp. Vandaar dat De Pijp volgens dit plan pas laat aan de beurt is om volledig van het aardgas af te zijn. De vraag is dan ook of het ambitieuze doel van een aardgasvrij Amsterdam in 2040 gehaald gaat worden zonder forse investeringen van de overheid. De urgentie van duurzame oplossingen lijkt nog niet helemaal doorgedrongen te zijn.

Het geeft Matty van Ewijk, initiatiefnemer van ‘Duurzaam in De Pijp’, wel de tijd en de mogelijkheid om met werkgroep ‘Warme Wijk’ de gemeente goed te adviseren. Aandacht besteden aan het ondersteunen van VVE’s in het goed isoleren van de woningen is zo’n advies.

Meer hulp van woningcorporaties zou daarbij geen overbodige luxe zijn. Woningcorporaties in grote steden liggen op flinke achterstand wat betreft verduurzaming. Andere beleidsprioriteiten zoals huurmatiging en de bouw van nieuwe woningen zorgen daarnaast voor minder financiële middelen om de noodzakelijke verbouwingen uit te voeren.

Duurzaam in De Pijp
‘Duurzaam in De Pijp’ doet veel om de energietransitie te bevorderen. Van Ewijk zag dat er op veel daken in De Pijp (nog) geen zonnepanelen liggen. ‘Duurzaam in De Pijp’ begeleidt daarom onder andere VVE’s om collectief zonnepanelen in te kopen. En met het initiatief PRET (De Pijp en Riverenbuurt Energie Team) probeert hij dat ook mogelijk te maken voor mensen zonder geschikt dak, door op andere, nog ongebruikte daken zonnepanelen te plaatsen.

Een ander initiatief dat steeds meer vorm begint te krijgen is elektrisch deelrijden (zie ook De Pijp Krant juni 2019). Daardoor zouden parkeerplaatsen opgeheven kunnen worden en kan er meer ruimte ontstaan in de wijk om meer groen te plaatsen.

Deze initiatieven zijn erg belangrijk voor de energietransitie en worden daarom ook door het stadsdeel ondersteund. Concretere doelstellingen vanuit het stadsdeel voor De Pijp op korte termijn kunnen we echter niet verwachten. Piers benadrukte dat hij mensen niet op kosten wil jagen en de lasten evenredig wil verdelen. Maar uiteindelijk zal iedereen zijn steentje moeten bijdragen om klimaatverandering te beperken.

Meer info over wat je zelf kunt doen?
Bekijk de websites van de gemeente of van Duurzaam in De Pijp. Of laat een energiecoach van !WOON langskomen. Zij helpen je gratis en vrijblijvend met het kijken naar kleine dingen die je in je eigen huis kan veranderen, zoals het plaatsen van radiatorfolie, LEDlampen of andere zaken.
nieuwamsterdamsklimaat.nl
duurzaamindepijp.nl
wooninfo.nl

Het natuurspeelbos in het Sarphatipark:

Datum: 11 oktober 2021 / Editie: Oktober 2021 / Auteur(s): Sam Verkerk

Ontdekkertjes, challenges en prikplantjes

Twee jochies lopen met hun ouders buiten op een grindpad. De zon schijnt niet, maar het is gelukkig wel droog en niet koud. Als de jongens de grond onder hun voeten voelen veranderen, verandert ook hun tempo: ze sprinten weg. De voorste van de twee roept: “Kom mee! Er zijn hier heel veel paadjes. Zullen we ontdekkertje gaan spelen?” En voordat de ouders nog maar iets tegen ze kunnen zeggen, verdwijnen ze tussen de bomen en de van natuurlijk materiaal gemaakte speeltoestellen.

Het natuurspeelbos in het Sarphatipark is een jaar geleden geopend. De makers, ‘De Twee Heren’, hadden voor ogen onze leefomgeving te vergroenen, zodat volwassenen en kinderen er met andere ogen naar kijken en meer aandacht en respect krijgen voor de natuur. Het natuurspeelbos is erg populair. De kinderen maken gretig gebruik van alle mogelijkheden die de speeltuin biedt en waar vermaak niet de enige functie is.

Michel, een afgestudeerd planoloog en ex-Pijpbewoner, vertelt dat bij stadsplanning tegenwoordig meer gekeken wordt naar dubbelfuncties van openbare gelegenheden. “Een speeltuin waar ook ruimte is voor groen, zodat kinderen meer over planten kunnen leren, hoort daar zeker ook bij.” En dat is precies wat in het natuurspeelbos ook gebeurt. Ik zie een vader aan zijn dochtertje het verschil uitleggen tussen brandnetels en dovenetels: “Deze prikplantjes doen ‘au’ en die halen de ‘au’ weer weg.” Wijze les.

Spelen is leren
In de tijd van jagers en verzamelaars stond spelen gelijk aan leren. De vaardigheden die kinderen ontwikkelden bij het maken van een pijl en boog, beestjes vangen of dierengeluiden nadoen, kwamen later allemaal van pas. Rutger Bregman (van ‘de Correspondent’) schreef dat kinderen die spelen, zelf nadenken. ‘Ze trainen hun fantasie en motivatie. Ze nemen risico’s en kleuren buiten de lijntjes.’ Spelen stimuleert dus de ontwikkeling van creativiteit in een kind.

Volgens de Deense landbouwarchitect Carl Theodor Sørensen gaat dat makkelijker in een speeltuin zonder de gebruikelijke schommel, wipwap of glijbaan. Hij ontwierp een speelplaats met kapotte auto’s, brandhout en oude banden, zodat de kinderen zelf hutten konden bouwen, in bomen klimmen of een vuurtje stoken. Onder toezicht.

Stokken rapen tussen de bosjes
Zover gaat het nog niet in het natuurspeelbos, maar dat het anders is dan de meeste speeltuinen staat vast. Behalve spelen op de speeltoestellen, kunnen de kinderen namelijk ook stokken rapen tussen de bosjes, achter elkaar aan rennen of ontdekkertje spelen. Ook de wat oudere kinderen kunnen lekker hun gang gaan. Een tweetal wat oudere jongens doet in het natuurspeelbos altijd ‘challenges.’ Ze dagen elkaar uit om van de kabelbaan te gaan zonder vast te houden of om bovenop de boomhut te klimmen buiten het vaste parcours om.

Voor ouders en grootouders is het ook een fijne plek. “Wij komen zelf uit Brabant en daar is enorm veel ruimte”, vertelt een oma. ”Maar als ik hier met mijn kleinkinderen ben, heb ik niet het idee dat ik in de stad zit. We halen ze vaak op uit school en komen dan hierheen.”

Niet alle bezoekers zijn dus Pijpbewoners. Een Indiaas stel dat bij het Amstelpark woont, komt hier ook graag met hun dochter. Onder andere vanwege de fijne natuurlijke ondergrond. Dat natuurgevoel is ook een belangrijke reden voor een moeder van vier kinderen uit de Weteringbuurt. Terwijl ik met haar sta te kletsen, komt haar jongste dochter aangerend: “Mama, mag ik nog een keer?” “Oh, we gaan blijkbaar nog een rondje”, zegt ze tegen mij en loopt achter haar kinderen aan. Op naar een nieuw avontuur in het natuurspeelbos.

De Pijp scoort goed op sport

Datum: 1 augustus 2021 / Editie: Augustus 2021 / Auteur(s): Sam Verkerk

Van de 25 GGD-regio’s in Nederland heeft de regio Amsterdam het laagste percentage (40,1%) volwassenen met overgewicht. De Pijp scoort zelfs nog beter met slechts 30% overgewicht (RIVM, cijfers uit 2017). Dit komt onder andere doordat Pijpbewoners meer sporten en meer bewegen dan de gemiddelde Nederlander. Hoewel het totale percentage Nederlanders met overgewicht sinds 1990 enorm is toegenomen, is er bij de jeugd tussen de 4 en 11 jaar wel een daling te zien. Maar nog altijd heeft 1 op de 5 kinderen en jongeren in Amsterdam te maken met obesitas of overgewicht. Vandaar dat de gemeente sinds 2013 bezig is met de Amsterdamse Aanpak Gezond Gewicht met als doel om alle Amsterdamse kinderen voor 2033 op een gezond gewicht te krijgen.

In De Pijp zijn er voldoende mogelijkheden om te sporten en te bewegen. Denk maar aan pleinen als het Henrick de Keijserplein, het Tabithaplein, het Smaragdplein en het Henriëtte Ronnerplein, maar ook aan het Sarphatipark, Sporthal De Pijp, de boksschool op de lbert Cuyp en verschillende dans- en sportscholen. De Pijp kent geen verenigingen voor voetbal, tennis, hockey of andere sporten waarbij grote velden nodig zijn, vanwege het gebrek aan ruimte.
Desondanks zijn 4 op de 5 kinderen in De Pijp lid van een vereniging (gegevens uit 2017). Dit ligt veel hoger dan het stedelijk gemiddelde. Ook op het gebied van kinderen (2-18 jaar) met overgewicht scoort De Pijp goed. Met 12% ligt het percentage onder het Amsterdamse gemiddelde van 19% (gegevens uit 2019).

Combiwel Sport en Midzomer Mokum
Een van de aanbieders van sport in De Pijp is Combiwel Sport. Dat richt zich op het in beweging krijgen van jong en oud in Amsterdam, waarbij de focus ligt op kwetsbare groepen, zoals mensen die het minder breed hebben. Zij zijn vaak geen lid van een sportvereniging. Voor de jeugd wordt dit onder meer gedaan door kennismakingslessen met sporten aan te bieden op en na school. Robin Muller Moppes (part-time sportcoördinator en sportmakelaar voor de jeugd) geeft aan dat het uiteindelijke doel is om kinderen onder te brengen bij verenigingen. Hij houdt deelname aan de activiteiten laagdrempelig. De kosten zijn laag en er wordt geprobeerd ondersteuning te bieden aan ouders en kinderen waar dat nodig mocht zijn. Zo hoopt Robin voor iedereen de mogelijkheid te bieden om mee te doen.

Deze zomer organiseert Combiwel voor de tweede keer Midzomer Mokum, tot 22 augustus. Er staan 180 sportieve en culturele activiteiten in zes weken gepland door de hele stad. Wat sport betreft is er in De Pijp elke dinsdag en vrijdag de mogelijkheid om deel te nemen aan sporten als urban hockey, 3 vs. 3 basketbal, dans en voetbal, verspreid over het Henrick de Keijserplein, Tabithaplein en Smaragdplein.

55+ sport en Buurt in Beweging
Het hele jaar door organiseert Combiwel Sport ook allerlei activiteiten voor volwassenen. Dit is het terrein van Leo Heldoorn, een sportieve zestiger die door mijn huisgenoot op 34 werd geschat. Hij is al bijna 40 jaar werkzaam op het gebied van welzijn en sport in Amsterdam Zuid. Hij houdt zich onder meer bezig met conditietrainingen voor 55-plussers met aansluitend de mogelijkheid om vrij te kunnen sporten. Voor de conditietrainingen geldt het principe ‘alles mag, niks moet’. Dus je sport binnen je eigen mogelijkheden. Sommigen komen alleen voor het uurtje vrij sporten waarbij ook alles mag, mits het maar mogelijk is. Er wordt voornamelijk aan volleybal, tafeltennis en badminton gedaan.

Leo vindt in beweging blijven belangrijk, maar minstens zo belangrijk vindt hij het om plezier te hebben en om mensen samen te brengen, zodat zij zich niet eenzaam hoeven te voelen. Dit staat ook centraal bij het nieuwe project Buurt in Beweging in Amsterdam Zuid. Een dagbesteding bestaat daarom uit meer dan alleen bewegen. Er wordt ook altijd wel een kopje thee gedronken en zo het gesprek aangegaan met elkaar. Met name na afgelopen jaar kan dit naast het verbeteren van lichamelijke gezondheid helpen bij het verbeteren van de mentale gezondheid van veel mensen. Zo zorgen we er samen voor dat de Pijp op nog meer vlakken goed gaat scoren.

Meer informatie over dit evenement of over het reguliere aanbod van Combiwel Sport, zoals 55+ conditietraining of Buurt in Beweging vindt u op hun website: combiwelsport.nl

Turkije om de hoek – iedereen is welkom in de Selimiye-moskee

Datum: 1 juni 2021 / Editie: Juni 2021 / Auteur(s): Sam Verkerk

De Pijp is al jaren een smeltkroes van verschillende nationaliteiten, mede doordat veel gastarbeiders uit Turkije en Marokko zich hier vestigden in de jaren 80. Dat blijkt wel uit de multiculturele kraampjes op de Albert Cuypmarkt en de gebedshuizen, waaronder de Turkse Selimiye-moskee die sinds 1986 gevestigd is in de Govert Flinckstraat. Moslims komen uit alle hoeken van de stad naar deze moskee. Vanwege de centrale ligging van de moskee en de nabijheid van de Albert Cuypmarkt komen er ook toeristen naartoe. Iedereen is welkom in de Selimiye-moskee. Oók tijdens corona.

De coronapandemie kwam ook voor de Selimiye-moskee hard aan. De kantine moest gesloten blijven en er kon maar een derde van de capaciteit worden benut. De heerlijke geur van Turkse pizza’s waar de buurt normaal gesproken van genoot verspreidt zich al een tijdje niet meer. Dit is een van de redenen dat een stel dat verderop in de straat woont minder vaak over de vloer komt. Voorheen haalden ze regelmatig wat lekkers in de kantine en namen ze dankbaar het kopje thee aan tijdens het wachten. Zij vinden het mooi dat de moskee er zit, deels doordat zij zich vaak op vakantie in Turkije wanen als zij op zonnige dagen buiten zaten en de gebeden vanuit de moskee hoorden. Dat niet meer mensen op de hoogte zijn van wat er binnen in dit gebouw gebeurt, vinden zij jammer.

Baklava, biljart en de barbier
Haci Aydin, die met zijn ouders vanuit Turkije naar Amsterdam kwam en nu in het bestuur zit van de Selimiye-moskee, vindt dat ook. Hij wil dat de moskee een ontmoetingsplek is voor iedereen. Pre-corona kon je er altijd langskomen, onder andere om te biljarten, je te laten knippen door de barbier of om iets lekkers te halen in de kantine of uit het winkeltje van de moskee. Het winkeltje is nog altijd open. Behalve voor je reguliere boodschappen als groente, fruit en eieren kun je daar ook terecht voor Turkse lekkernijen zoals dadels, baklava of Turks fruit. Zo zorgt dit winkeltje nog voor wat inkomsten voor de moskee.

Iftar
Dat komt goed uit, want de moskee houdt met moeite het hoofd boven water. Dat weerhoudt medewerkers er echter niet van hun leden en de buurtbewoners een hart onder de riem te steken. Tijdens de eerste lockdown zijn zij langs de deuren van de ouderen in de buurt gegaan om hen te laten weten dat zij boodschappen voor hen konden doen. Ook tijdens kerst lieten ze de buurtgenoten weten dat zij er niet alleen voor staan. En tijdens de ramadan brachten ze hun leden voedselpakketten om het gemis van de gezamenlijke Iftar maaltijden te compenseren. Vóór corona werden de buurtbewoners elk jaar uitgenodigd om samen te eten en verhalen te delen. Als het volgend jaar weer kan, is dat zeker een aanrader om een keer bij te zijn. Dan waan je je in een andere wereld. In een stukje Turkije in je eigen buurt.

Kritiek op Milli Görus
De Selimiye-moskee is onderdeel van Milli Görus, een internationale sociaal-religieuze moskee-beweging die zich zegt te richten op de integratie en emancipatie van moslims. In 2018 meldde het NRC dat er Turks-Nederlandse jongeren door deze organisatie naar een radicale imam in Turkije werden gestuurd. Een woordvoerder van Milli Görus bevestigde destijds dat dit twee keer was gebeurd, maar sinds 2014 niet meer. Verder uitte Lale Gül, een Turks-Nederlandse schrijfster, onlangs kritiek op koranlessen die vermoedelijk in een moskee van Milli Görus gegeven werden. Haci Aydin kon zich niet vinden in deze kritiek.