De Diamantbuurt als blauwdruk van mijn burgerschap

Datum: 1 september 2025 / Editie: Augustus 2025 / Auteur(s): Inssaf Cherif

Voor wie er is geboren en twintig jaar heeft gewoond, ligt dat anders.

Ik herinner mij de Diamantbuurt van de midden jaren tachtig en negentig als een kinderrijke en multiculturele wijk. Na schooltijd was een potje voetballen of Annemaria Koekoek vaste prik. Tot motoragenten hard voorbijreden om de samenscholing van jongens bij het badhuis aan de Diamantstraat te verbreken.

Dat ging soms gepaard met zoveel bombarie dat ouders hun kinderen ogenblikkelijk naar huis riepen om problemen uit de weg te gaan.

Toen ik zestien was, vond 9/11 plaats. Ik had toen niet kunnen bevroeden wat dat decennialang aan polarisatie en segregatie in de samenleving zou losmaken.

De Diamantbuurt was mijn veilige haven waar ik mijzelf kon zijn zonder mij te hoeven verantwoorden voor wat terroristen in de Verenigde Staten hebben aangericht. In alle andere omgevingen waar ik kwam, maakte ik mij het liefst onzichtbaar om gedoe uit de weg te gaan. Iets wat ik goed ken uit mijn familiesysteem.

Van spontane migrant tot kerk-Marokkaan
Vanaf begin jaren zestig zijn gastarbeiders – en later hun gezinnen – uit het Middellands Zeegebied naar West-Europa gehaald om de economieën hier draaiende te houden. Waar gastarbeiders officieel werden geworven in het land van herkomst, kwam mijn vader op eigen initiatief vanuit Tétouan (Noord-Marokko) naar Amsterdam voor een beter leven. De banen lagen hier destijds voor het oprapen en de kwaliteit van het voorzieningenniveau lag aanzienlijk hoger dan in het thuisland.

Zijn ongedocumenteerde status bemoeilijkte echter het bouwen aan een zeker bestaan. Zowel de werk- als woonomstandigheden van illegale arbeiders waren heel slecht en onzeker. Op een dag was er een politie-inval in het pension waar mijn vader met tientallen, legale en illegale, gastarbeiders woonde.

Dit incident maakte veel indruk op hem omdat sommigen het land zijn uitgezet en nooit meer terugkeerden.

Wat mijn vader in die tijd hoop gaf, was de hulp en steun van maatschappelijke organisaties die landelijke acties organiseerden om aandacht te vragen voor de uitbuiting van migranten en hun verblijfszekerheid. Een van die acties was een serie hongerstakingen in verschillende kerken, waar ook mijn vader aan deelnam. Op een gegeven moment deden in Amsterdam, Utrecht en Den Haag 182 zogeheten ‘kerk-Marokkanen’ mee aan een hongerstaking die bekend is komen te staan als ‘Actie 182’. Na wat politiek getouwtrek en onder publieke druk, is door verschillende bewindspersonen uiteindelijk tegemoetgekomen aan de eisen van de activisten.

Tekst van Inssaf – Foto: eigen archief

Tussen droom en daad
Hierna pakte mijn vader zijn leven verder op. Hij vond werk in de bollen- en bloementeelt, trouwde mijn moeder en kreeg een woning in de Diamantbuurt toegewezen. En dat was niet geheel toevallig: de Diamantbuurt is onderdeel van Zuid-Pijp waar verhoudingsgewijs meer en ruimere sociale huurwoningen staan. Tussen droom en daad stond de werkloosheid van de jaren tachtig. Mijn vader verloor zijn baan en kwam in de bijstand terecht. Tegelijkertijd groeide het gezin en dat zorgde voor veel spanning thuis. Om wat geld bij te verdienen, ging mijn moeder als huishoudelijk hulp aan de slag en mijn vader als spiritueel genezer.

Alle creativiteit ten spijt, waren harde keuzes in het huishoudbudget onvermijdelijk. Soms was er niet meer dan gekookte vermicelli in gezoete warme melk als maaltijd. Daarnaast bleven vakanties bij familie in Marokko beperkt tot één keer in de vier jaar. Verwachtingsvol keken we elke schoolvakantie uit naar de Stadspasvouchers om gratis naar het zwembad of de film te gaan. De meeste vakanties brachten we echter spelend in de buurt door of picknickend in de nabijgelegen stadsparken.

Inssaf bij een buurtfeest op het Smaragdplein – Foto: eigen archief

Geld voor een auto was er niet en daardoor bleef onze actieradius beperkt tot plekken die lopend of met de tram te bereiken waren. Ik ging graag naar de bibliotheek (nu tentoonstellingsruimte De Appel) en toenmalig buurthuis Cinetol. Samen met basisschool De Edelsteen op het Smaragdplein waren dit de plekken waar ik leerde dat er meer te ontdekken valt in de wereld.

Sociale klim
Dat mijn wereld er een was van armoede en achterstand werd mij pas duidelijk toen ik rechten ging studeren in Leiden. Sociale etiquette kende ik niet en voor uitgaan had ik geen tijd vanwege mijn bijbanen en zorgtaken thuis. Hierdoor miste ik aansluiting bij studiegenoten en dat droeg bij aan mijn gevoel van eenzaamheid en vervreemding. Na het afronden van mijn studie wilde ik rechter worden: een eervolle, goed betaalde functie om de tegenslagen van mijn ouders goed te maken. Dat is niet gelukt en misschien maar beter ook. Op dit moment werk ik met veel energie aan een maatschappijbrede aanpak van seksueel grensoverschrijdend gedrag en ambieer ik een eigen praktijk waarin ik mensen help bij het verdiepen van hun persoonlijke en professionele ontwikkeling.

Levenslessen
Het verleden is soms onrustig bezit. Gelukkig kan ik met de kennis van nu met zachte ogen naar mijn opgroeien kijken. Het moge duidelijk zijn dat mijn tijd in de Diamantbuurt meer is dan een onbeduidende periode in mijn leven; mijn karakter en burgerschap zijn er gevormd.