Buurtwinkeltjes in de Diamantbuurt door de jaren heen

Datum: 1 september 2025 / Editie: Augustus 2025 / Auteur(s): Ingrid Croes

Een kleine winkelreis door de Diamantbuurt waar je als je goed kijkt nog de oude voordeuren van de buurtwinkels kan zien. Tot de grote renovatie van begin jaren ’80 kon je op veel hoeken nog buurtwinkeltjes vinden. Winkeliers heetten vroeger middenstanders.

De Diamantbuurt is een onderdeel van Plan Zuid van stedenbouwkundige H.P. Berlage. Sociale cohesie, ruimte en groen waren belangrijke elementen in dit plan. De Edelsteenbuurt, zoals de Diamantbuurt vroeger genoemd werd, is gebouwd in de jaren 20 van de vorige eeuw. Midden in de buurt, Diamantstraat 134, staat een voormalig badhuis uit de tijd dat de huizen geen douches hadden: een ander voorbeeld van een sociale ontmoetingsplek die ook is verdwenen.

Kleinschalige winkels
De meeste winkels waren kleinschalig en werden lokaal gerund door families. Ze boden een breed scala aan producten: van dagelijkse benodigdheden zoals brood, groenten, vlees en melk tot specialiteiten die de diversiteit van de bewoners weerspiegelden, zoals specerijen, tabak en snoepgoed. Deze kleine winkels waren niet alleen een plaats voor de aankoop van goederen maar speelden ook een belangrijke rol in de sociale structuren en de identiteit van de buurt. Het was een ontmoetingsplaats; de mensen achter de toonbank waren zowel goed op de hoogte van wat er in de wereld speelde als van het wel en wee van de buurtbewoners.

Aan het einde van de Diamantstraat had je de diamantslijperij. Hier werkten veel Joodse mannen. Daarnaast was er ook een grote groep Joodse gezinnen die naast diamanten bewerken ook winkels en andere kleine ondernemingen hadden. Op enkele straathoeken kon je hun winkeltjes vinden. Elke buurtwinkel had zijn eigen specialiteit en vaste klantenkring. Vlees kocht je bij de slager, melk bij de melkboer en koekjes bij de kruidenier. De Albert Cuypmarkt had een groot aantal Joodse marktkooplieden. Na de Tweede Wereldoorlog raakte de markt het Joodse karakter kwijt.

Voorbeelden van toen en nu
Op de hoek van de Saffierstraat met de Diamantstraat, waar nu de B&B ‘Zoet Amsterdam’ is, was in 1932 een herenkapper. Net als met de buurtwinkels had ook een kapper vooral klanten uit de buurt. Na deze kapperszaak hebben er nog twee kappersfamilies gezeten.

Waar de Diamantstraat op de Jozef Israëlskade uitkomt was de schoenmakerij Cowboy te vinden. Deze werd gerund door de familie De Vroede. Later ging deze over in Schoenreparatie Topy, die tot in de jaren 90 hier gevestigd was. Momenteel is hier het administratiekantoor Prospera bv gehuisvest.

Op de Diamantstraat 19 is iets bijzonders want deze plek is altijd voor fietsenmakers geweest. Nu zit er de Fietserij en uit recensies blijkt dat de buurtbewoners nog altijd graag hun fiets hier laten maken.

Jozef Israëlkade met Amsteldijk
Op de hoek van Jozef Israëlskade met de Amsteldijk hebben verschillende winkeltjes gezeten: een drogisterij Togal en Van Houten chocolaterie van banketbakker J. van Elk. Zij waren te herkennen aan de uithangborden en aan de buitengevel kon je een brief posten, daar waar nu ook de brievenbus van PostNL staat. Tussen de deuren van deze winkeltjes was de voordeur naar de bovengelegen woningen. De winkeldeuren zijn later verwijderd en vervangen door openslaande ramen. Het metselwerk van de gevel is geheel doorgetrokken.

Opkomst supermarkten
Tot ongeveer vijftig jaar geleden ging je voor de dagelijkse boodschappen niet naar de supermarkt maar naar deze winkels in de wijk. Mede door de opkomst van de supermarkten konden deze winkeliers steeds moeilijker het hoofd boven water houden. Tijdens de grote renovatie in de Diamantbuurt in de jaren 80 zijn veel van deze winkeltjes verdwenen. De vroegere winkeltjes zijn nu woningen geworden. Mocht je door de buurt lopen, let dan op het metselwerk. De ingang van de winkels zijn dichtgemetseld en aan het afwijkende metselwerkpatroon kan je nog de deuromtrekken van de vroegere winkels herkennen.