Het eendenhotel in het Sarphatipark

Datum: 16 februari 2026 / Editie: Februari 2026 / Auteur(s): Geertina Hendriksen

Een goed idee werd geboren.
In 2017 werd in café Hermes de pubquiz ‘Moord en Brand in De Pijp’ georganiseerd. De hoofdprijs: een speelgoedmodel uzi en een handbrandblusser, gedoneerd door de Amsterdamse brandweer. Op zo’n avond schieten aan de cafétafels de gesprekken al snel alle kanten op.

Zo kwam het gesprek uit bij de tragiek van het grootse, iconische bouwkunstwerk, bedacht door dr. Samuel Sarphati: het Paleis voor Volksvlijt, geopend in 1864. Dat was bestemd voor tentoonstellingen die de nijverheid en industrie in Nederland een impuls moesten geven. Helaas ging het in 1929 in vlammen op. Het werd nooit herbouwd. Nu staat daar de Nederlandse Bank, alweer de derde versie.

Genezen en inspireren
Dat het paleis voorgoed weg is voelt voor velen nog steeds als een fikse brandwond. Maar ook brandwonden kunnen genezen en zo ontstond bij Ben Kremer het idee voor het Eendenhotel, geïnspireerd door het Paleis voor Volksvlijt.

Plaats delict: een desolate betonnen plaat, regelmatig bezet door hangeenden, onder het toeziend oog van de buste van dr. Samuel Sarphati, midden in het Sarphatipark. Daar gaven Stichting Het Nieuwe Zuiden, Franjo Studio en kunstenaar Marjet Wessels Boer samen met Ben Kremer vorm aan ‘Sarphati’s Visioen’, in de volksmond ‘het eendenhotel’.

De hangeenden zijn nu de gebruikers van dit chique hotel en Sarphati kreeg zijn paleis terug, maar zonder het oorspronkalijke beeld van Victoria, godin van de overwinning. De centrale koepel is nu verrijkt met een eend, die haar vleugels spreidt.

Doorzetten en volgen
Het Paleisbeeld kon mede tot stand komen door de uitgifte van 300 certificaten á €50 per stuk die voor het overgrote deel zijn aangekocht door buurtbewoners.

Er is ook een film over het realisatieproces gemaakt. En een serie lezingen maakt deel uit van het project. De laatste lezing wordt binnenkort verzorgd door stadsecoloog Els Corporaal, en handelt over drinkbare grachten. Sarphati, de allergrootste vuilnisman van Amsterdam, zou zwerfafvalvrije grachten ook prachtig vinden.

Film kijken en meer weten?
Ga naar hetnieuwezuiden.nl

De Pijpse kosmos van Emma Wijdeveld

Datum: 15 december 2025 / Editie: December 2025 / Auteur(s): Geertina Hendriksen

Nu we een half jaar verder zijn is het leuk te horen hoe het haar nu vergaat. We spreken af bij Hannibal in de Ferdinand Bolstraat.

Creatieve duizendpoot
Naast componeren en zingen blijkt Emma ook verhalen te schrijven en tekent ze graag. De verschillende uitingsvormen groeien naast elkaar, als kinderen, klein, pril en kwetsbaar. De één is al wat groter dan de ander. Ze beslist heel bewust wie ze nog graag dicht bij zich houdt en wie een volgende stap mag zetten, de grote wereld in. Nu is de tweede lp in de maak. ‘Slaap zacht Amsterdam’, dat anders dan de titel doet vermoeden eigenlijk over De Pijp gaat, zou het titelnummer kunnen worden. Ze luistert graag naar muziek van anderen, maar dat geluid hoor je niet echt in haar eigen nummers terug. Emma: ‘‘Sparks, de band die de muziek voor de film Annette geschreven heeft, is op dit moment mijn grote favoriet, maar ik heb niet het idee dat hun muziek van directe invloed is bij het schrijven en componeren.” Iedere creatie van Emma is uniek, al zul je zo af en toe sporen vinden van muziek die haar aanspreekt.

 Mindful in De Pijp
De Pijp is Emma’s kosmos en levert haar ook inspiratie voor haar werk. ‘‘Ik houd van het levendige en de afwisseling, doordrongen van de unieke ervaringen die je hier telkens weer kunt hebben.’’ Dat unieke wordt wel minder vindt ze. Daar klaagt ze graag over, maar met humor. “Want weet je, mijn ouders bijvoorbeeld klagen niet zo. Zij zijn er meer mindful over dan ik, beter in staat in het hier en nu te leven.”

Aan De Pijp verlaten denkt ze niet, maar als ze dat wel zou doen gaat ze naar het buitenland. “Ik hunker soms wel naar iets warmers.” Mijmerend: ‘‘Eerst maar eens die tweede lp uitbrengen.’’

Kater Leo over de kinderboerderij en de herfst

Datum: 17 oktober 2025 / Editie: Oktober 2025 / Auteur(s): Geertina Hendriksen

Leo heeft zijn paleisje wel gevonden in De Pijp. Net na de lockdowns kwam hij hier als klein jochie wonen, vlak bij het Heinekenplein. “Prima getroffen, toch? Ik woon hier met mijn drie baasjes. Eén van hen is de hoofdbaas, maar dat weten de andere twee niet echt, want ook die geef ik, als het mij uitkomt of wanneer ik denk dat ze het nodig hebben kopjes en een troostend pootje.”

Dat zijn hoofdbaasje hem zo leuk vindt, begrijpt Leo wel. Vroeger, toen ze nog heel jong was, ging ze bijzonder graag naar Kinderboerderij De Pijp. De cavia’s en het paard waren favoriet, maar ook de katten aaien was heel leuk. Ook waren er allerlei extra activiteiten, zoals vetballen voor de vogeltjes maken en er was ook veel te leren over wat wel goed is en wat niet zo prettig is voor dieren. En zo komt het, denkt hij, dat zij nu zo goed voor hem zorgt. Dat heeft ze vroeger al op de kinderboerderij meegekregen. Fijn ook dat die kinderboerderij zo dichtbij is, hier midden in De Pijp, want daar plukt hij nu de vruchten van.

Leo’s buiten, het balkon, is niet heel groot maar ook zeker niet klein. Het is zijn koninklijk bordes. Hij heeft niet zo’n behoefte aan een grotere wereld. Zelfs het trappenhuis laat hij voor wat het is. “Dit hier is mijn paradijsje, ik heb hier leuk klimspul, en ’s nachts is het huis mijn racebaan. Dan race ik in sneltreinvaart door het huis, of doe een vliegtuig na. En overdag op het balkon vliegt er af en toe een dikke vogel langs die ik dan probeer te vangen. Dat is nog steeds niet gelukt. Een heel enkele keer heb ik een bromvlieg te pakken. Dat is al een hele overwinning! Maar ja, die zijn er in de herfst ook niet meer. Als ik geluk heb zit er verderop vaak nog wel een schoonheid in de tuin die ik mag bewonderen. Dat maakt zo’n trieste herfstdag voor mij toch weer helemaal goed.”

Tellegens beste buurvrienden Indy en Ernesto

Datum: 1 september 2025 / Editie: Augustus 2025 / Auteur(s): Geertina Hendriksen

Door echt contact te leggen kan het zoveel leuker worden. Dat weten Indy en Ernesto intussen maar al te goed!

Wat is het mooi dat Ernesto Morales (23) en Indy Kitseroo (23) kunnen zeggen dat ze elkaars allerbeste buur én vriend zijn! Ze wonen nu al heel lang boven elkaar in hetzelfde trapportaal in de David Blesstraat. Ernesto woont zelfs bijna zijn hele leven op dit adres. Maar zoals dat zo vaak gaat, zeiden ze elkaar zes jaar lang alleen ‘goedendag’ in het trappenhuis. Tot het moment dat ze elkaar ontmoetten op een feestje van een wederzijdse vriendin en in gesprek raakten. Dat was het begin van heel veel meer. Nu kunnen ze zich niet meer voorstellen hoe ze zo lang langs elkaar heen hebben geleefd.

Stofzuiger en huisparfummetje
Een goede buur voor elkaar, maar wat is dat? Indy: “Nou, ik kom nog wel eens langs bij Ernesto voor een beetje tandpasta of ik leen een huisparfummetje aan hem uit als hij een date heeft.” De stofzuiger verhuist soms ook van verdieping, alsook de kat van Ernesto, die ook regelmatig komt buurten bij Indy. Zo werden ze vrienden die elkaar steunen door dik en dun

Indy: “Als ik een date heb vraag ik Ernesto er tegenwoordig meestal even bij. En als de date Ernesto niet leuk vindt dan houdt het meteen op! Wie kan Ernesto nou niet leuk vinden? Een date moet maar aan Ernesto wennen, want Ernesto zal altijd bij mij over de vloer blijven komen. We zien elkaar nu iedere dag wel even om de dag door te nemen, vaak op mijn balkon.”

Groeien en leven in de Tellegen
Zoveel jaren in de Tellegenbuurt en ze willen er eigenlijk nooit meer weg. Ernesto speelde hier altijd op straat en Indy skate er nu nog steeds, samen met haar broer. Ernesto: “Het is perfect zo. Het is de rust en het groen in de buurt zelf, de planten van Indy’s moeder in de geveltuin. Om de hoek leuke winkels en terrasjes bij de vleet. En voor afhaal kun je kiezen uit zoveel verschillende smaken uit de hele wereld. Je hebt hier alles, wat wil je nog meer?”

Hun gouden tip: blijf regelmatig feestjes bouwen in de buurt, want dan komen er nog meer buur(t)vrienden!

‘‘Je bent goed zoals je bent’’

Datum: 19 maart 2025 / Auteur(s): Geertina Hendriksen

Redactielid Geertina Hendriksen in gesprek met Harrie de Reus, de nieuwe buurtdominee van De Pijp. Hij deed op zondag 12 januari zijn intrede in de Oranjekerk. Wat wil Harrie betekenen voor de bewoners van De Pijp?

Harrie valt met de deur in huis in het café waar we elkaar treffen. “Ik wil graag iets betekenen voor de hele gemeenschap, voor de hele De Pijp, en niet alleen voor de kerkgangers op zondag. Wat voor mijzelf hierin een leidraad is, zijn de volgende woorden die mij aangereikt werden tijdens een retraite: ‘Je bent goed zoals je bent’. Zulke onvoorwaardelijke woorden klinken in deze tijd nog nauwelijks en deze woorden krijgen hier extra waarde en betekenis omdat De Pijp qua inwoners zo divers is.”

Tref elkaar

Harrie ziet meer mogelijkheden dan de zondagochtend-kerkdienst om elkaar te treffen. Hij wil op zoek naar andere tijden en plaatsen voor ontmoeting, passend bij de verschillende mensen en groepen in De Pijp. Dat moet ook, want voor jongere mensen is zondagochtend vaak het enige moment in de week dat ze echt de tijd hebben. “Ik noem dit soort tijd onvoorwaardelijke tijd. Het is tijd waarin je even niets plant, het allemaal laat gebeuren. Het is tijd waarin je doet waar je zin in hebt.”

Hij beschrijft: “Het is tijd voor kamperen, een vuurtje stoken, aandacht hebben voor je verliefdheid, voor je partner, voor je kinderen, voor je hobby, voor familie en vrienden, of voor helemaal niets. Soms wil je alleen maar even in het vuur staren.”

Al pratend komt bij mij een vergelijking met het Concertgebouw bovendrijven. Starend in het vuur weet je dat daar op hetzelfde moment een prachtig concert plaatsvindt en dat geeft al een goed gevoel. Zo is het ook met de Oranjekerk. Je weet dat de organist, Jos van der Bijl, op onnavolgbare wijze de zang van de geloofsgemeenschap begeleidt en de prachtige improvisaties verzorgt. Dat is mooi en troostrijk. Je kunt erbij zijn, gratis en voor niets, maar je kunt er ook op afstand iets van meekrijgen omdat je weet dat het er is.

Levensvragen en spiritualiteit

Harrie vindt dat de ruimte voor levensvragen en spiritualiteit nog beter wordt door vragen samen te formuleren, er samen om te lachen en te huilen. ‘‘Door je te laten voeden door eeuwenoude inspiratie en het geloof kom je echt verder. Het is een kans om echte rust te vinden en minder van hot naar her te rennen. Bang als we zijn om iets te missen, targets niet te halen, of eenzaamheid te ervaren.’’

Rijk in De Pijp

Je kunt het nogal ruim treffen in het leven of juist helemaal niet. Harrie is het al opgevallen. “De Pijp is er in al zijn schoonheid, maar de rauwe kant van het leven is er ook voelbaar.” Ook daar moet vanuit de geloofsgemeenschap oog voor blijven en dat kan een aanzet zijn om na te denken over een nieuwe moraal.
Maar hij heeft natuurlijk ook zijn traditionele taken als kerkdiensten en pastoraat. Dan is het fijn om vanuit zo’n prachtig honderdtwintig jarig gebouw met moderne voorzieningen en tuin te mogen werken. Harrie heeft zelfs al een favoriet plekje. Sinds de eerste kennismaking met de kerk is de Buurtkapel, links naast de hoofdingang, hem het meest geliefd.

Al met al is Harrie nog bezig met het vinden van zijn rol en hoe die vorm krijgt in samenspraak met de gemeenschap.

Idealistisch en strijdbaar: activisme toen en nu

Datum: 20 januari 2025 / Auteur(s): Geertina Hendriksen

Van lokaal naar internationaal
Volgens Sam zijn de jongeren van nu ervan doordrongen dat het milieu- en klimaatprobleem vooral mondiaal aangepakt moet worden. Lokale problemen zijn nu niet zozeer zaken waar jongeren massaal voor in actie komen. Dat was in de tijd van Cok anders. Actie leverde destijds ook direct wat op, want in de gekraakte melkfabriek begon je gewoon een buurthuis. Cok vertelt over een an- der treffend voorbeeld: ‘‘Mijn buurman klopte een keer aan en vroeg mij om het slot te vervangen van een leegstaand pand in de Govert Flinck. Daar kon dan mooi een bevriend, dakloos en zwanger stel gaan wonen. Zo werd ik van de ene op de andere dag behalve actievoer- der ook kraker.’’

Communicatie
Illegaal affiches plakken, flyeren, een stukje in de buurtkrant en een enkele keer de landelijke pers halen. In de vorige eeuw deed dat wonderen om mensen te betrekken, te informeren en meningen te beïnvloeden. Nu heb je alle vormen van sociale media en pers nodig om mensen te bereiken, aldus Sam. Beiden beamen dat je aan de ene kant makkelijker meer mensen bereikt maar dat het tegelijkertijd moeilijker is je boodschap echt door te laten dringen vanwege de veelheid aan communicatiemiddelen en nieuws. Naast verschillen, zijn er ook overeenkomsten in het actievoeren van toen en nu. Zoals het gebruik van opvallende kleuren. Extinction Rebellion voerde laatst actie bij het Rijksmuseum (7 september jl.) in het knalgeel. De eveneens knalgele, zelfontworpen stickers van Cok uit de jaren zeventig hadden daar prima bij gepast!

Kantelpunten
Het Rapport van Rome (1972) wordt door beiden als een beroemd kantelpunt gezien. Dit rapport is de start van de milieu- en klimaatbeweging geweest. Cok denkt dat er altijd een kantelpunt nodig is om iets snel te veranderen. Soms kun je zelf zo’n kantelpunt forceren, maar vaak
wordt het veroorzaakt doordat problemen van verschillende aard zich opstapelen en tot een ramp leiden. Dat werkt zo op zowel lokaal als internationaal
niveau. Cok: “In de jaren zeventig leidde een voorval met een dodelijke brand in de Govert Flinck ertoe dat er eindelijk een verkeerscirculatieplan en parkeerbeleid kwam. Een brandweerauto kon door de schots en scheef geparkeerde auto’s niet bij de brand komen. Toch werd het eerste deel van de Ferdinand Bol pas autovrij na de aanleg van de metro, 4T jaar later.” ” De parallellen met de huidige klimaatverandering en de daarbij horende catastrofale kantelpunten zijn snel gelegd.

Zaadjes zaaien
Strijden voor je idealen betekent willen leven met een lange adem. Bij beiden valt meerdere keren de term zaadjes zaaien. Dat getuigt van een lentefrisse aanpak. Ze laten zich niet ontmoedigen omdat ze weten dat hun acties altijd iets ten goede teweeg brengen. Klein of groot, vroeger of
later.

Fietsfanaten
Auto’s, fatbikes en scooters razen tijdens ons gesprek voorbij. Als je graag mobiel wilt zijn en wilt genieten van een vakantie, hoe doe je dat als je liever vandaag dan morgen klimaatneutraal wilt leven? Beiden, bijna in koor: “Op de fiets natuurlijk!” Cok heeft net nog 16T kilometer op één dag gefietst, van zijn vakantieplek in Twente terug naar De Pijp. Sam maakte dit jaar een fietstocht naar Zuid-Frankrijk. Cok zou graag alle e-bikers, inclusief fatbike-jongeren, persoonlijk weer op een gewone fiets zetten. ‘‘Bewegingsarmoede is niet alleen slecht voor je lijf, maar ook voor je hersenen. Fiets je fit, slim en wijs, voor een veilig, gezond en vredig 202T.”