Polderhuis

Tekst: Ton van der Tas

Het Polderhuis aan de Boerenwetering was zowel café als herberg en stond hier al in de zeventiende eeuw.

Voor veel Amsterdammers was dit een geliefde plek. Starend over de tuinderijen en weilanden, dronk men hier onder de bomen bij het Polderhuis een glas bier of limonade of maakte men een tochtje met een roeiboot over de Boerenwetering.

De naam Boerenwetering verwijst naar de oorspronkelijke gebruikers van dit water. Eeuwenlang was de Boerenwetering voor veel boeren en tuinders de belangrijkste verbinding met de stad Amsterdam. Vroeg in de ochtend meerden zij al aan met hun schepen bij het Polderhuis. Omdat de Boerenwetering op een lager waterpeil lag, werden de schepen hier door een sluis geleid naar het hoger gelegen Amsterdamse peil.

Eeuwenlang was de Boerenwetering voor veel boeren en tuinders de belangrijkste verbinding met de stad Amsterdam. Vroeg in de ochtend meerden zij al aan met hun schepen bij het Polderhuis.

De sluis is niet te zien op deze kaart; deze bevond zich achter het café. Wel zien we rechts van het theekoepeltje de overhaal met de twee grote wielen. Dit was een takelinstallatie, die gebruikt werd om de kleinere boten naar het hogere waterpeil te slepen.

Veel kunstenaars en fotografen hebben deze idyllische plek vastgelegd. Er zijn ook verschillende ansichtkaarten van deze plek bewaard gebleven, zoals deze van net na het jaar 1900. We zien dat het Polderhuis er nog staat, maar de landelijke omgeving is al grotendeels verdwenen. Aan weerszijden van de Boerenwetering zijn kades gemaakt en huizen gebouwd: links de Ruysdaelkade en rechts de Hobbemakade.

In 1923 is het Polderhuis afgebroken om plaats te maken voor een rioolgemaal. Veel Amsterdammers betreurden dat, want het Polderhuis stond hier al eeuwenlang en, ook al was het de laatste jaren steeds meer een gewone stadskroeg geworden, het was een plek die herinnerde aan de tijd dat het hier nog zeer landelijk was. Deze tijd was nu definitief voorbij.

(september 2015)

Jan Lievensstraat

Tekst: Ton van der Tas

De schilders Jan Lievens en Rembrandt van Rijn hadden veel met elkaar gemeen. Zij waren leeftijdsgenoten, geboren in Leiden en stierven, ondanks dat ze in hun leven veel geld hadden verdiend, in armoede in Amsterdam.

Ook hun werk toont veel overeenkomsten. Schilderijen waarvan men eerst dacht dat ze door Rembrandt waren geschilderd, bleken later van Lievens te zijn.

Evenwijdig aan de Van Woustraat, aan de oostzijde, loopt de straat die vernoemd is naar Jan Lievens. Het is een wat smalle, donkere straat met huizen, gebouwd in de jaren twintig van de vorige eeuw.

We staan op de Jozef Israëlskade en kijken in de richting van de Lutmastraat. Links op de rand van het trottoir is een verkiezingsleus gekalkt. Er staat: 'Kiest Gerhard L.23'.

Adriaan Gerhard was de lijsttrekker in Amsterdam voor de socialistische SDAP die met lijst 23 meedeed aan de Tweede Kamerverkiezingen van 1929. De partij had veel aanhangers onder de arbeiders in de Diamantbuurt en haalde dat jaar een recordaantal stemmen. Maar liefst 40% van de Amsterdammers stemde 'rood'.

Als we een klein stukje de straat in lopen komen we links bij het geboortehuis van een van Nederlands meest veelzijdige kunstenaars, Armando. Hij werd hier in 1929 geboren op nummer 52, drie hoog.

Als we een klein stukje de straat in lopen komen we links bij het geboortehuis van een van Nederlands meest veelzijdige kunstenaars, Armando. Hij werd hier in 1929 geboren op nummer 52, drie hoog.

Rechts op het hoekje zien we een winkel en, als ik het goed zie, staat op de etalageruit ook de naam ''t Hoekje'. Het is de sigarenwinkel van Willem Eeuwen aan de Jozef Israëlskade 103. Zelf woonde hij ernaast op 103a. De nummering is later veranderd, maar het oude huisnummerplaatje 103 hangt nog altijd aan de gevel. 

(juni 2015)